Американската војска инсталираше украинска технологија против дронови во својата клучна база во Саудиска Арабија во последните недели. Пет извори запознаени со ситуацијата потврдија за Ројтерс дека со овој потег, Пентагон се обидува да ги запре нападите кои досега уништија авиони и згради и одзедоа животи на најмалку еден американски војник.
Станува збор за украинската платформа Sky Map. Нејзината инсталација во воздухопловната база Принц Султан во Саудиска Арабија не беше позната на јавноста до сега, и тоа е јасен сигнал дека украинската армија, по четири години исцрпувачка војна со Русија, стана светски лидер во технологијата за борба против беспилотни летала.
Украинските воени експерти пристигнаа во базата во последните недели за да обучат американски војници да работат на Sky Map. Системот е широко користен во Украина за откривање на дојдовни закани, вклучувајќи ги и иранските беспилотни летала Шахид, по што се испраќаат дронови пресретнувачи за да ги таргетираат.
Иако Пентагон инвестира повеќе во сопствената одбрана, аналитичарите веруваат дека користењето на украинското разузнавање во базата Принц Султан – која е оддалечена само 640 километри од Иран – открива сериозни дупки во американската воздушна одбрана. Тимоти Волтон од Институтот Хадсон истакнува дека празнините во американскиот штит се познати одамна, но досега никој сериозно не се осврнал на нив.
Интересно е што оваа соработка се случи само еден месец откако Доналд Трамп јавно ја отфрли понудата за помош на Володимир Зеленски. „Не ни е потребна нивната помош за одбрана од беспилотни летала“, рече Трамп на Фокс њуз на 6 март, додавајќи: „Знаеме повеќе за беспилотните летала од кој било друг“.
Денес, Белата куќа и Пентагон молчат и ја префрлаат топката на Централната команда на САД (CENTCOM), која пак одбива да коментира. Компанијата Sky Fortress, сопственик на системот, исто така молчи, како и канцеларијата на украинскиот претседател.
Sky Map е платформа што комбинира податоци од радар и сензори на еден екран, прикажува мапи и преноси во живо на видео, и на тој начин им овозможува на војниците да видат што им се приближува. Системот е развиен во 2022 година од украински инженери поврзани со војската, а клучот за успехот е мрежа од над 10.000 акустични сензори распоредени низ цела Украина кои „слушаат“ руски дронови.
Овој софтвер е само дел од новиот арсенал во базата Принц Султан. Ројтерс дознава дека таму се користат и пресретнувачи „Меропс“, дронови на американската компанија „Проект Игл“, финансирани од поранешниот шеф на „Гугл“ Ерик Шмит. Сепак, почетоците не биле лесни. Изворите велат дека на почетокот на месецот, за време на тестирањето, еден „Меропс“ ја изгубил контролата и се урнал директно во тоалетната блокада во базата.
Воздухопловната база Принц Султан е силно погодена од почетокот на војната. Скап радарски авион E-3 AWACS беше уништен во нападот на 27 март, додека неколку танкери KC-135 беа оштетени во друг напад. CNN претходно објави дека еден од нападите уништил и шатор во кој се наоѓал радарски систем за поддршка на батериите THAAD, моќни американски противвоздушни ракети.
Досега, американската војска се потпираше на системот FAAD „Нортроп Груман“, кој датира од 1990-тите, и беспилотните летала-пресретнувачи „Рејтеон“ „Којот“. Иако тие компании уверуваат дека нивната технологија е сигурна и „многу ефикасна“, фактот дека Американците мораа да се свртат кон украински решенија зборува сам за себе.
Адам Шер, портпарол на дивизијата за борба против беспилотни летала на Пентагон, призна дека не постои „магичен куршум“ што ќе ја запре секоја закана, но потврди дека инвестирале 350 милиони долари во нови технологии за операцијата „Епски бес“. Во тој пакет, украинската „Небесна мапа“ се чини дека е најважниот играч во моментов.