Европските лидери на самитот во четврток ќе побараат заострување на санкциите против Русија, со што дополнително ќе се продлабочи несогласувањето со американскиот претседател Доналд Трамп. Ова доаѓа само неколку дена откако Трамп со рускиот претседател Владимир Путин договори ублажување на ограничувањата за извозот на руски дизел.
Според нацртот на заедничката изјава, лидерите на Европскиот совет ќе повикаат на дополнителни санкции и мерки насочени кон руските приходи од нафта. Со тоа, владите на земјите членки на ЕУ ја отфрлаат оценката на Трамп дека е обезбедено „енергетско примирје“ меѓу Русија и Украина, објави „Политико“.
Несогласувањето ги открива сè поголемите разлики во стратегијата за притисок врз Москва да седне на преговарачка маса. Додека Трамп настојува да ги намали цените на горивата во САД преку зголемување на понудата на руски дизел на светскиот пазар, европските лидери сметаат дека ограничувањето на енергетските приходи на Кремљ останува клучно за да се изврши притисок врз Путин да ја прекине војната.
„Русија не е заинтересирана за деескалација, прекин на огнот или мир“, изјави полскиот премиер Доналд Туск во понеделникот на безбедносна конференција во Варшава.
„Затоа одам во Брисел за да побарам од партнерите сериозно да го разгледаат заострувањето на санкциите против Русија“, рече Туск.
Германскиот канцелар Фридрих Мерц, исто така, повика на нови ограничувања. Тој посочи дека Москва продолжува со нападите врз украинската енергетска инфраструктура и покрај најавата на Трамп за примирје.
„Русија ќе преговара искрено само под притисок. По безобѕирните напади на Москва врз цивилното снабдување со енергија во Украина, мораме дополнително да ги заостриме санкциите“, изјави Мерц.
Притисокот врз Москва се засилува откако министрите за надворешни работи на ЕУ во понеделникот одобрија најголемо досегашно проширување на списокот со санкционирани лица и компании, на кој беа додадени повеќе од 1.600 физички и правни лица.
Европската комисија подготвува и 23-ти пакет секторски санкции. Висок украински функционер, кој зборувал анонимно поради чувствителноста на преговорите, изјави дека Киев очекува предлогот да им биде доставен на владите на земјите членки до крајот на годината.
Сличен став имаат и други европски држави. Велика Британија и Норвешка најавија дека ќе го засилат притисокот врз Москва.
„Важно е да ја санкционираме Русија за да не може да ја финансира војната“, изјави норвешкиот министер за одбрана Торе О. Сандвик, повикувајќи на затворање на пропустите во постојните ограничувања.
Според проценките на повеќе европски дипломати, ненадејниот пресврт на Трамп кон ублажување на мерките е мотивиран првенствено од внатрешнополитички причини, во пресрет на изборите за американскиот Конгрес следниот месец. Висок функционер потврдил дека ова мислење преовладува меѓу претставниците на ЕУ.
Трамп е под притисок поради наглото зголемување на цените на горивата од почетокот на војната меѓу САД и Израел против Иран. Во кампањата во 2024 година вети дека цената на бензинот ќе падне под два долара за галон, но сега американските потрошувачи се соочуваат со двојно повисоки цени. Поради тоа, републиканците би можеле да ја загубат контролата врз Конгресот.
Договорот со Путин предвидува во наредните месеци на светскиот пазар да бидат пласирани дополнителни 4,8 милиони тони руски дизел, што би требало да го намали притисокот врз залихите и цените.
Европските и украинските функционери, сепак, се сомневаат дека оваа количина ќе предизвика значителна промена. Според нивните проценки, договорениот обем покрива само околу десет дена од американската побарувачка, а договорот ги поткопува напорите Москва да остане без средства за финансирање на инвазијата.
„Факт е дека дополнителното гориво ќе има минимално влијание врз цените во САД“, изјави висок функционер на ЕУ.
„Станува збор за избори. Тој вети дека ќе ги намали цените, а потоа одлучи да влезе во војна со Иран“, изјави друг европски функционер.
Европските претставници се сомневаат и дека Путин воопшто ќе го почитува најавеното енергетско примирје. Русија продолжи со нападите врз украинската енергетска мрежа и по објавувањето на договорот, а Киев тврди дека не бил консултиран за него.
Засега, повеќето европски функционери избегнуваат јавно да го критикуваат Трамп. Еден дипломат смета дека ЕУ и Украина треба да продолжат по досегашниот курс во наредните недели, кога би можеле да станат појасни долгорочните намери на американската администрација кон Киев. Тој додава дека Трамп би можел повторно да го промени ставот доколку Путин не го испорача ветениот дизел.
Несогласувањето повторно ги актуелизира европските барања Вашингтон доследно да ги спроведува сопствените санкции против Москва. Туск повика на заедничко дејствување на Европа и САД за да ѝ покажат на Русија дека се подготвени да воведат построги мерки.
Шефицата на европската дипломатија Каја Калас, исто така, повика Вашингтон да го усогласи својот пристап со Брисел.
Калас потсети на обемниот закон за санкции против Русија, за кој се залагаше покојниот републикански сенатор Линдзи Греам. Трамп го потпиша законот минатиот месец, но сè уште не го спроведе во целост.
Законот му дава на Вашингтон дополнителни механизми за ограничување на руската трговија со енергенси и за санкционирање на оние што ѝ помагаат на Москва во војната. Европските функционери сакаат американската администрација да ги користи овие механизми наместо да ги ублажува ограничувањата за рускиот извоз.
За построги мерки се залагаат и дел од републиканците.
„Мислам дека мораме да почнеме да го спроведуваме законот за санкции против Русија“, изјави републиканскиот конгресмен Ден Креншо на конференцијата во Варшава.
Спорот отвора и пошироки прашања за зависноста на Европа од Вашингтон, особено по извештаите дека американски функционери се заканиле дека ќе го ограничат пристапот до американско оружје доколку Киев не ги прекине нападите врз руските рафинерии за нафта.
Функционер на НАТО изјави дека засега нема индикации оти Вашингтон ги спроведува овие закани, бидејќи прекинот на продажбата би им наштетил и на американските производители на оружје.
„ПУРЛ е добар бизнис за Американците“, изјави функционерот, објаснувајќи дека станува збор за иницијатива на НАТО преку која европските сојузници финансираат набавка на американско оружје за Украина.
Европскиот комесар за одбрана Андриус Кубилиус не ги коментираше директно овие извештаи, но нагласи дека Европа мора итно да преземе главна одговорност за сопствената одбрана, во услови кога Вашингтон го намалува своето воено присуство на континентот.
Клучниот момент ќе биде во четврток, кога лидерите на ЕУ ќе се обидат да го задржат притисокот врз Москва, додека нивниот најмоќен сојузник се движи во спротивна насока.