Само две недели по отворањето на фабриката за производство на роботи со кинески дизајн, Војската на Србија на голема воена вежба ги покажа вооружените четириножни роботи како дејствуваат заедно со војници.
Роботите беа употребени на 13 септември, откако претседателот Александар Вучиќ на 29 август најави дека вооружени роботи со кинески дизајн ќе се појават во составот на војската „во рок од 15 дена“ по отворањето на фабриката во Шабац, пишува Радио Слободна Европа.
Нејасно каде се произведени и со какво оружје располагаат
Вооружените четириножци по изглед потсетуваат на моделот D1 Max Pro, индустриски робот на кинеската компанија AgiBot, која е партнер во фабриката во Шабац. Сепак, сè уште не е познато дали роботите прикажани на воената вежба се склопени во Србија.
Од Војската на Србија не одговорија на прашањето на Радио Слободна Европа каде се произведени роботите.
На воената вежба „Viktor 2026“, одржана во југозападна Србија, роботите беа вооружени со противтенковски ракети „Оса“ од југословенски дизајн, автоматски пушки и фрлачи на гранати од 40 милиметри.
На снимките се гледа како роботите пукаат со автоматско оружје и влегуваат во макета на зграда, додека зад нив се движат војници.
Колку се ефикасни во борба?
Фабриката за роботика во Шабац планира годишно производство на 3.000 хуманоидни и четириножни роботи. Снимките од воената вежба повторно ги отворија прашањата за развојот на таканаречени „роботи убијци“ на Балканот.
Сепак, воените аналитичари оценуваат дека таквото сценарио во блиска иднина е малку веројатно.
„Србија веројатно ќе се соочи со истите проблеми поради кои другите армии почнаа да го преиспитуваат воведувањето на роботски кучиња“, изјави за РСЕ Jared Keller, американски експерт за воена технологија.
Според него, четириножните роботи, во споредба со другите беспилотни платформи, сè уште бараат значителен развој за да се надминат проблемите со сигурноста и дометот.
Украинската војска привлече големо внимание во август 2024 година кога објави снимки од своите војници кои користат роботски кучиња. Но, во следните две години тие роботи ретко биле забележани на бојното поле. Во исто време, единиците на првата линија масовно почнале да користат земјени дронови на тркала.
Технички ограничувања и висока цена
Претставник на украинската иницијатива Brave1, која стои зад бројни иновации на бојното поле, за РСЕ изјави дека дроновите на тркала „можеби се подобар избор за одредени мисии поради носивоста, издржливоста и можноста за користење во операции со долг дострел“.
Од Brave1 директно не одговориле дали четириножните роботи се повлечени од употреба во Украина, но посочиле дека платформите со нозе можат да имаат предности на тежок терен или при совладување пречки.
Украинскиот земјен дрон „Spider“ тежи 50 килограми, но може да носи товар од 100 килограми. За споредба, напреден четириножен робот со иста тежина може да носи само околу 10 килограми. Од Белград, пак, тврдат дека нивниот „роботски пес“ има максимална носивост од 50 килограми.
Роботските кучиња се механички значително посложени од дроновите на тркала. Секој четириножец има околу 12 одделни мотори и низа сензори. Оваа сложеност брзо ги троши батериите, го зголемува ризикот од дефекти и ја зголемува цената на технологијата.
Напредните модели чинат десетици илјади долари, а во услови на војна би можеле да бидат лесна мета на евтини FPV дронови.
Геополитичка порака
Србија ја претстави технологијата на вооружени четириножни роботи во момент кога Белград сè повеќе вклучува напредни кинески системи во својот воен арсенал, меѓу кои ракетни системи и беспилотни летала.
Речиси 60 отсто од српскиот увоз на оружје во периодот од 2020 до 2024 година доаѓа од Кина.
Европската унија и САД изразија загриженост поради она што Пекинг и Белград го нарекуваат свое „челично пријателство“.
Портпаролот на американскиот Стејт Департмент за балканскиот сервис на РСЕ изјави дека идните економски можности на Србија во голема мера ќе зависат од инвестициите, политичките одлуки и партнерствата што ги избира денес.
Тој го повика Белград да избира „сигурни извори и добавувачи на опрема и технологија со вештачка интелигенција“, како и „доверливи партнери како САД“.
Jared Keller смета дека јавното прикажување на вооружените четириножни роботи од страна на Србија повеќе претставува прашање на геополитички имиџ отколку реална борбена стратегија.
Според него, лидерите на средно големите сили често прикажуваат напредно оружје за да испратат порака за технолошка моќ, дури и кога зад таквите системи сè уште не постојат јасна тактика и доктрина за нивна реална употреба.