Американскиот претседател Доналд Трамп најави нова, значително построга фаза на економски притисок врз Иран, која ја нарече „економски ден Д“, предупредувајќи дека земјите, банките и компаниите што продолжуваат да одржуваат финансиски и трговски врски со Техеран ќе се соочат со сериозни последици.
Трамп објави на својата социјална мрежа „Truth Social“ дека Вашингтон започнува, како што изјави, „најразорната економска операција досега спроведена против која било земја“, откако, според негова проценка, Иран не успеа да ја искористи можноста да постигне договор со Соединетите Американски Држави.
Американските медиуми известуваат дека ова е нова фаза во кампањата насочена кон речиси целосна економска изолација на Иран.
„Никој не ѝ дал на Исламската Република Иран поголема можност да постигне договор од мене. За жал за нив, тие не ја искористија“, рече Трамп.
Претседателот на САД ги опиша најавените мерки како „економска војна“ и рече дека нивната цел ќе биде да го изолираат Иран „во невидени размери“.
Тој издаде посебно предупредување до земјите што продолжуваат да му даваат економска поддршка на Техеран. Според него, секоја земја што им дозволува на своите банки, компании, аеродроми или други институции да обезбедат финансиска или трговска помош на Иран би можела да се соочи со „огромни економски последици“.
Со тоа, Вашингтон практично ја најави можноста за уште поширока примена на секундарни санкции, односно мерки против странски субјекти кои работат со Иран, дури и кога самите трансакции немаат директна врска со територијата на САД.
Трамп ги наведе шверцот со иранска нафта, трансферите на готовина, трансакциите со девизи преку менувачници, регистрите на бродови, фиктивните компании и другите механизми што Техеран ги користи за да ги заобиколи западните ограничувања како цели на новата кампања.
„Ова ќе биде економски Ден Д и ни требаат сите наши сојузници да застанат со Соединетите Држави за да ја изолираат и поразат иранската закана“, рече американскиот претседател.
Терминот „Ден Д“ најчесто се поврзува со 6 јуни 1944 година и сојузничките истоварувања во Нормандија, една од пресвртните точки во Втората светска војна. Трамп го искористи како метафора за решителна економска офанзива против Техеран.
Тој, исто така, го повтори барањето на САД Иран да не се стекнува со нуклеарно оружје.
Сепак, специфичните механизми на новата операција сè уште не се објавени. Трамп не прецизираше кои земји, банки или компании би можеле да бидат првите погодени од новите мерки, ниту кога тие би почнале да се спроведуваат. Извештаите во американските медиуми сугерираат дека дополнителен притисок би можел да биде насочен кон посредниците во трговијата со иранска нафта и финансиските институции кои му обезбедуваат на Техеран пристап до меѓународни парични текови.
Вашингтон во последните денови алудира на нова фаза на притисок.
Министерот за финансии на САД, Скот Бесант, на 13 август изјави дека администрацијата подготвува мерки „без преседан во историјата на економската изолација на една земја“, најавувајќи го нивното воведување следната недела. Бесант во тоа време изјави дека економската изолација ќе биде комбинирана со континуиран притисок од САД во Ормутскиот теснец.
Новата кампања се темели на постоечката американска операција „Економски бес“, насочена кон финансиските, нафтените и транспортните мрежи на Иран. Според Министерството за финансии на САД, Канцеларијата за контрола на странски средства воведе санкции за повеќе од 1.000 лица, бродови и авиони поврзани со Иран од февруари 2025 година.
Објавата на Трамп дојде кратко откако рокот од 60 дена утврден во меморандумот меѓу САД и Иран од 17 јуни за двете страни да постигнат конечен договор истече на 17 август без договор.
Еден ден подоцна, Трамп рече дека немало разговори со Иран и дека не се закажани нови состаноци, и покрај различните пораки од неговата администрација за неформални контакти.
Дополнителен удар врз Техеран дојде од Обединетите Арапски Емирати, кои ги суспендираа трговските и финансиските трансакции со Иран на 19 август откако властите во Абу Даби соопштија дека две ирански балистички ракети, наводно насочени кон поморскиот сообраќај, паднале во Персискиот Залив. Иран ги отфрли обвинувањата како неосновани.
Одлуката може да биде особено значајна бидејќи Емиратите се еден од најважните трговски партнери на Иран со години и клучен центар за реекспорт и финансиски трансакции.
Вашингтон сега се обидува да го прошири таквиот притисок врз другите партнери на Техеран. Доколку најавените мерки се спроведат во нивната најширока форма, новата американска кампања би можела да покрене прашања не само за иранската економија, туку и за односите на САД со земјите што продолжуваат да купуваат иранска нафта или одржуваат деловни врски со Исламската Република преку своите банки и компании.