Иран порача дека само дипломатско решение може да стави крај на конфликтот со САД и Израел, откако американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека го отфрла иранскиот предлог за повторно отворање на Ормускиот теснец и прекин на конфликтот.
„Нашите услови се јасни, а секој чекор кон повторно отворање на Ормускиот теснец зависи од исполнувањето на тие услови“, објави иранскиот министер за надворешни работи Абас Арагчи на социјалните мрежи.
„Само договорено решение може да ги извлече од оваа блокада“, додаде тој.
Иран претходно неделава на Генералното собрание на ОН во Њујорк го објави мировниот предлог, наведувајќи дека преку катарски посредници им бил доставен на Американците.
Трамп во саботата изјави дека го отфрла предлогот и рече дека Иранците поради загубите бараат договор за повторно отворање на важниот поморски премин.
„Тие сакаат веднаш да постигнат договор за отворање на Ормускиот теснец бидејќи трпат тешки загуби“, им изјави Трамп на новинарите во Белата куќа.
Сепак, според Арагчи, посредниците кои ги олеснуваат разговорите меѓу САД и Иран официјално сè уште не му го пренеле американското одбивање на предлогот.
„Чекаме посредниците да ни ги пренесат конечните ставови, а врз основа на нив ќе донесеме одлука“, објави Арагчи.
САД воведоа економски мерки против Иран со цел да извршат притисок врз Техеран да ги запре нападите врз пловила во Ормускиот теснец. Нападите значително го намалија поморскиот сообраќај низ оваа област, иако Трамп повеќепати тврди дека САД го контролираат теснецот.
„Волстрит журнал“ прв објави дека Трамп го отфрлил иранскиот предлог, повикувајќи се на неименувани американски функционери. Според весникот, Трамп приватно изразувал сомневање дека Иран ќе ги исполни неговите барања и на соработниците им рекол дека смета оти е можно бомбардирањето да продолжи и по ноемвриските избори за Конгресот на средината од мандатот.
Американски функционер претходно изјави дека разговорите со Иран преку посредници биле „позитивни и конструктивни“.
Иранските власти стапиле во контакт и со Саудиска Арабија во врска со Ормускиот теснец, во услови кога седуммесечниот конфликт го наруши протокот на нафта низ овој важен поморски пат и влијаеше врз глобалната економија.
Арагчи во петокот во ОН изјави дека предложениот договор би започнал седумдневно одбројување до повторното отворање на теснецот и би довел до прекин на борбите во регионот.
„Ако постои сериозна намера од американската страна да се постигне договор и повторно да се отвори Ормускиот теснец, сега сè е подготвено“, рече Арагчи.
Според него, доколку САД се согласат, страните би можеле да започнат пошироки преговори „за прашања за кои постои меѓусебен договор“.
Во пошироките разговори потенцијално би можело да се разговара и за иранската нуклеарна програма.
Трамп изјави дека Техеран никогаш не смее да поседува нуклеарно оружје, додека висок ирански функционер за „Ројтерс“ изјави дека Иран нема да покаже флексибилност во однос на својата нуклеарна програма, дури и доколку САД го прифатат мировниот договор.
Функционерот рече дека Иран нема да прифати отстапки во однос на своите права, вклучително и збогатувањето ураниум или извозот на високо збогатен ураниум од земјата.
Иранскиот претседател Масуд Пезешкијан во интервју за емисијата „Face the Nation“ на Си-Би-Ес изјави дека Техеран е подготвен за преговори за својата нуклеарна програма и други прашања, но нема да прифати „злоупотреба или принуда“.
„Иран не бара војна, но ќе се брани од притисоци, закани и напади“, рече Пезешкијан.
Претходните дипломатски обиди не доведоа до прекин на конфликтот, кој, според текстот, започнал на 28 февруари со американски и израелски напади.
Оттогаш борбите се одвиваат со периоди на затишје и повторни напади. Во конфликтот загинале илјадници луѓе, додека иранските конвенционални сили биле ослабени, а дополнително е погодена иранската економија.
Иран и неговите сојузници возвратија со проширување на конфликтот во регионот. Иран напаѓал американски сојузници во Заливот со беспилотни летала и ракети, додека неговите сојузници Хутите во Јемен гаѓале цели поврзани со саудиските интереси.