Американскиот претседател Доналд Трамп објави дека САД и Данска постигнале договор за значително зајакнување на американското воено присуство на Гренланд.
Со договорот, според најавите од Вашингтон, се завршува повеќемесечниот период на тензии околу иднината на стратешки важниот арктички остров, кој и понатаму останува во составот на Кралството Данска.
Трамп изјави дека, според неговите инструкции, американски претставници соработувале со властите во Данска и Гренланд за да се обезбеди САД „засекогаш да имаат целосна можност“ да ги преземаат потребните чекори за безбедноста и одбраната на Гренланд и на САД.
„Од сега, ниту еден американски противник повеќе нема да може да има база, воено присуство или да реализира чувствителни инвестиции на Гренланд без наше изречно писмено одобрение“, напиша Трамп.
Од кабинетот на данската премиерка Мете Фредериксен соопштија дека договорот формално треба да го потпишат претставници на трите влади за време на претстојната Генерална дебата на Обединетите нации. За неговата целосна примена, сепак, ќе биде потребна и потврда од парламентите во Копенхаген и Нук.
Фредериксен нагласила дека документот целосно ги признава суверенитетот, територијалниот интегритет и правото на самоопределување на народите на Гренланд и Данска. Премиерот на Гренланд, Јенс-Фредерик Нилсен, изјавил дека договорот ги штити интересите на сите три страни.
Според информации од Стејт департментот, договорот предвидува забрана за воспоставување воени бази од страна на држави кои не се членки на НАТО. Тоа би го ограничило евентуалното воено и чувствително инвестициско присуство на Кина и Русија на островот.
Американскиот државен секретар Марко Рубио го оцени договорот како „историски успех“ кој, според него, долгорочно го зајакнува северноамериканскиот одбранбен простор.
Договорот следува по повеќемесечни преговори, кои започнаа по острата реторика од Вашингтон околу иднината на Гренланд. Трамп претходно повеќепати изразуваше интерес САД да го преземат островот, а во јануари не ја исклучи ниту можноста за употреба на воена сила, што предизвика реакции во Данска и меѓу европските сојузници на САД.
САД од 1951 година, врз основа на одбранбен договор со Данска, имаат воено присуство на Гренланд. На островот се наоѓа базата Питуфик на северозапад, која има важна улога во системите за рано предупредување од ракетни закани и во надзорот на вселената.