Клучниот нафтеноводен систем во Саудиска Арабија во четвртокот бил погоден со проектили, потврдија двајца американски официјални претставници запознаени со ситуацијата за CNN. Инцидентот дополнително ги зголеми стравувањата за глобалната енергетска безбедност и испораките на нафта во услови на тековната војна меѓу САД и Иран.
Првичните анализи покажуваат дека цел на нападите биле пумпни станици кои се наоѓаат непосредно покрај самиот нафтеновод. Сателитска снимка направена во петокот покажува големи оштетувања предизвикани од пожар на една од пумпните станици, додека снимка од четвртокот регистрирала помал пожар и густи облаци црн чад на друга локација.
Сè уште не е официјално потврдено кој стои зад нападите, ниту дали се оштетени самите цевки на нафтеноводот. Сепак, еден од американските претставници изјавил дека нападите ги извршиле дронови кои пристигнале од правец на Ирак.
Изворите наведуваат дека засега не е јасно колку време ќе биде потребно за санирање на штетата. Експертите, сепак, посочуваат дека поправката на пумпните станици би можела да биде значително полесна и побрза од поправката на инфраструктурата на самиот нафтеновод.
Нападот е нов сигнал дека нафтените ресурси на Саудиска Арабија, како и нејзината способност да ги извезува, се соочуваат со сè поголеми ризици поради војната со Иран.
Инцидентот се случува само неколку дена откако јеменските Хути го зазедоа стратешкиот пристанишен град Мока на Црвеното Море, што дополнително може да го загрози поморскиот транспорт на енергенси во регионот.
Како резултат на драматичните случувања на Блискиот Исток, цените на нафтата оваа недела нагло пораснаа и го надминаа нивото од 100 долари за барел. Ситуацијата дополнително ја усложнува фактот што Саудиска Арабија неодамна пријавила во ОПЕК дека нејзиното производство на сурова нафта минатиот месец паднало на најниско ниво од 1990 година.
Официјален Ријад и државниот нафтен гигант „Арамко“ не одговориле на барањата на CNN за коментар, како ни американскиот Стејт департмент и Белата куќа. Централната команда на американската војска (CENTCOM), исто така, одбила да го коментира инцидентот.
Сепак, познато е дека американските разузнавачки служби активно собираат информации за нападот.
Експертот Бехнам Бен Талеблу, виш директор за Иран во Фондацијата за одбрана на демократиите (FDD), потсетува дека проиранските милиции во Ирак и претходно користеле дронови за напади врз Саудиска Арабија.
Според него, ова би можело да биде дел од поширока иранска стратегија за користење посредници, односно вооружени групи кои дејствуваат во негов интерес, со цел да се изврши притисок врз арапските земји да го отфрлат присуството на американските сили во регионот.
Интересно е што кон крајот на јули саудискиот министер за одбрана Калид бин Салман се состанал во Вашингтон со американскиот претседател Доналд Трамп и потпретседателот Џеј Ди Венс.
Тогаш, според извори на CNN, тој ја пренел проценката на Саудиска Арабија за тековната војна меѓу САД и Иран, при што предупредил дека Техеран ќе се обиде да стекне предност преку ескалација и користење свои посредници, како милициите во Ирак и Хутите во Јемен.
Сателитите во четвртокот регистрирале дури девет големи пожари во близина на саудискиот нафтеновод Исток-Запад (East-West). Сепак, било утврдено дека локациите на најмалку шест од пожарите одговараат на таканаречени безбедносни јами, каде што нафтата и гасот контролирано се согоруваат во вонредни ситуации.
Нафтеноводот Исток-Запад стана од витално значење за Саудиска Арабија по избувнувањето на војната меѓу САД и Иран. Саудиското кралство пренасочило околу пет милиони барели нафта дневно, кои вообичаено би се транспортирале со танкери низ Персискиот Залив, откако Иран фактички го блокирал Ормускиот Теснец.
Наместо тоа, нафтата се пренасочува преку мрежата Исток-Запад до пристаништето Јанбу на брегот на Црвеното Море.
Но, откако Хутите најавија дека ќе го нападнат секој саудиски брод кој ќе се обиде да помине низ теснецот Баб ел-Мандеб од Црвеното Море, и оваа последна голема извозна рута за саудиската нафта сега би можела да биде под сериозен ризик.
Новите напади дополнително ја зголемуваат неизвесноста на глобалниот нафтен пазар, бидејќи секое нарушување на алтернативните извозни рути на Саудиска Арабија би можело дополнително да влијае врз понудата и цените на нафтата на светскиот пазар.