Претседателот на Финска, Александар Стуб, вчера изјави дека засилената руска хибридна кампања против Европа треба да предизвика спротивна реакција од онаа што ја посакува Москва – уште посилна поддршка за Украина.
На безбедносниот форум во Хелсинки, лидерите на Финска, Молдавија и Украина упатија остри предупредувања за долгорочната закана што ја претставува Русија.
„Колку повеќе се обидувате да нè заплашите и колку повеќе ни се заканувате, толку посилно на крајот ќе ја поддржуваме Украина“, рече Стуб на петтиот годишен Безбедносен форум во Хелсинки. „Верувам дека тоа е правилниот пристап.“
Стуб зборуваше заедно со претседателката на Молдавија, Маја Санду, а на форумот преку видео-врска се обрати и украинскиот претседател Володимир Зеленски.
Финскиот претседател нагласи дека Европа мора да престане да ги набљудува сајбер-нападите, саботажите и информативните операции како изолирани инциденти.
„Мора да разбереме дека тоа не се еднократни обиди од руската страна, туку вистинска кампања“, рече Стуб. „Целта на таа кампања е да нè дестабилизира, психички и на други начини, за да нè принуди да престанеме да ја поддржуваме Украина.“
Безбедносниот форум во Хелсинки се одржува од 2 до 4 октомври под мотото „Слоеви на безбедност“. На собирот учествуваат европски носители на одлуки и експерти за безбедност, во услови на руската војна против Украина и растечката загриженост поради хибридните операции низ Европа.
Стуб опиша како границата меѓу војна и мир во Европа станува сè понејасна.
„Војната што Русија ја води во Украина е кинетичка, традиционална војна, но она што го спроведува во Европа е хибридна војна“, изјави тој.
Според Стуб, кампањата вклучува секојдневни сајбер-напади, обиди за саботажа и информативна војна. Тој посочи на неодамнешните инциденти во Германија и Естонија, каде што властите сомнителните саботажи ги поврзаа со Русија или со актери поврзани со неа.
Стуб смета дека владите не можат целосно да се заштитат од ваквите напади, особено затоа што Москва често се потпира на посредници. Решението, според него, е јавно именување на одговорните, зајакнување на отпорноста и воведување конкретни последици.
Сепак, главната порака до Москва мора да остане јасна: зголемениот притисок врз Европа ќе значи само посилна поддршка за Киев.
Анализирајќи го периодот по завршувањето на актуелниот конфликт, Стуб оцени дека руската инвазија веќе предизвикала стратешки последици кои се целосно спротивни на првичните цели на Москва.
„Која беше целта на Путин и Русија? Целта беше да ѝ се одземе независноста на Украина и таа да стане руска. А таа стана европска“, рече Стуб.
„Целта беше да се спречи проширувањето на НАТО. Финска и Шведска никогаш немаше да се приклучат доколку не дојдеше до целосниот напад.“
Финска влезе во НАТО во 2023 година, а Шведска во 2024 година. Двете земји се откажаа од повеќедецениската воена неутралност по руската инвазија на Украина.
Стуб посочи и на брзиот раст на европските издатоци за одбрана.
„Целта беше да се намалат одбранбените буџети на европските држави. А погледнете што се случи. Се движиме кон 5 отсто“, рече тој.
Сепак, Стуб предупреди дека не треба да се потценува руската воена сила по завршувањето на конфликтот.
„Сакам да ги потсетам сите дека руската армија не беше способна за современо војување кога започна оваа војна, но сега е. Затоа ќе биде и многу посилна кога ќе се прегрупира по војната. Нашиот однос со Русија ќе биде целосно поинаков“, нагласи финскиот претседател.
Европа затоа ќе мора да одржува поволен однос на силите додека одлучува за обликот на идните односи со Москва.
Стуб рече дека одреден дијалог со Русија на крајот ќе биде неопходен, особено за Финска, која со источниот сосед дели граница долга 1.340 километри. Сепак, нагласи дека каква било идна соработка ќе зависи од тоа каква Русија ќе се појави по војната, бидејќи довербата е уништена со инвазијата на Украина.
Во центарот на таа нова рамнотежа ќе биде Украина.
„Пред сè, Украина ја има најмодерната, најефикасната и најискусната армија“, додаде Стуб. „Тоа значи дека целата безбедносна слика на Европа ќе се промени, веројатно на начин што Русија не го посакуваше.“
Стуб повторно предупреди дека не треба да се претпоставува оти Русија од војната ќе излезе воено ослабена или неспособна за нови закани.
„Руската армија не беше способна за современо војување кога започна оваа војна, но сега е“, рече тој. „Исто така, ќе биде многу посилна кога ќе се прегрупира по војната.“
Европа затоа ќе мора да одржува поволен однос на силите додека одлучува за обликот на идните односи со Москва. Стуб рече дека одреден дијалог со Русија на крајот ќе биде неопходен, особено за Финска, која со источниот сосед дели граница долга 1.340 километри. Но, нагласи дека секој иден ангажман ќе зависи од тоа каква Русија ќе се појави по војната, бидејќи довербата е уништена со инвазијата на Украина.
Зеленски предупреди дека амбициите на Владимир Путин се протегаат многу подалеку од Донбас.
Тој рече дека Москва и понатаму сака контрола врз цела Украина и настојува да го врати влијанието што некогаш го имал Советскиот Сојуз.
„Неговата цел не е источна Украина. Неговата цел не е Донбас. Неговата цел е окупација на целата наша земја“, рече Зеленски.
Тој предупреди дека таквите амбиции претставуваат закана и за балтичките држави, како и за другите земји кои граничат со Русија.
Зеленски ги отфрли обидите за барање неутрален став меѓу Москва и Киев.
„Улогата на експертите, со должна почит, не е да бидат на средина меѓу доброто и злото, меѓу окупаторот и жртвата“, рече Зеленски.
„Никому не му треба посредување меѓу животот и смртта, меѓу оние кои сакаат да живеат во демократија и оние во автократија.“