Европа стана водечки светски увозник на оружје во последните пет години, што е директен резултат на реакциите на владите на руската закана и намалената доверба во безбедносните гаранции на САД, според најновите податоци објавени денеска од Меѓународниот институт за истражување на мирот во Стокхолм (SIPRI), објави Ројтерс.
Увозот на оружје во европските земји се зголемил повеќе од трипати помеѓу 2021 и 2025 година во споредба со претходниот петгодишен период. Главните причини се снабдувањето на Украина за одбрана од руска инвазија и обновата на сопствените воени залихи по децении недоволно инвестирање. „Зголемувањето на протокот на оружје во Европа ја зголеми вкупната глобална трговија со оружје за речиси 10 проценти“, објасни Метју Џорџ, директор на Програмата за трансфер на оружје на SIPRI.
Според извештајот, Европа сега учествува со 33 проценти во глобалниот увоз на оружје, во споредба со 12 проценти во претходниот петгодишен период. Додека ги зајакнуваат сопствените воени индустрии, европските земји продолжуваат да купуваат повеќе американско оружје, особено борбени авиони и системи за воздушна одбрана со долг дострел.
Увозот на оружје на Блискиот Исток се намали за 13 проценти, иако Саудиска Арабија и Катар остануваат меѓу четирите најголеми купувачи во светот. Падот во голема мера може да се припише на фактот дека големите саудиски нарачки од претходните периоди сè уште не се испорачани, објасни Питер Веземан, виш истражувач во SIPRI.
Тој додаде дека дури и пред неодамнешните напади на САД и Израел врз Иран, земјите во регионот веќе направиле значителни нови нарачки кои сè уште не биле вклучени во статистиката.
Се очекува дека сегашниот конфликт дополнително ќе ги зголеми купувањата, особено на ракетни и воздушни одбранбени системи. „Прво, тие ќе ја заменат опремата што е истрошена, а потоа ќе размислат за купување дополнителни за да се заштитат уште поефикасно од порано“, рече Веземан.
Кога станува збор за извозниците, САД ја консолидираа својата доминација, зголемувајќи го својот удел на глобалниот пазар од 36 на 42 проценти. Франција е на второ место со 9,8 проценти од глобалниот извоз, додека уделот на Русија по инвазијата на Украина во 2022 година се намали од 21 на само 6,8 проценти. Вкупниот извозен удел на европските земји е 28 проценти, што е четири пати повеќе од Русија и пет пати повеќе од Кина.