Европските лидери ја отфрлија можноста за преговори со Русија за безбедносниот поредок на континентот во рамки на разговорите за постигнување мир во Украина. Германскиот канцелар Фридрих Мерц порача дека Москва не може да одлучува за европската безбедност, откако Кремљ соопшти дека е подготвен да ги вклучи европските држави во преговорите.
„Тоа е истата стара игра“, изјави Мерц на самитот на европските лидери во Даблин, нагласувајќи дека Европа и САД имаат заеднички став за начинот на кој треба да се водат преговорите.
„Нема да има разговори за Украина без Украина, ниту разговори за Европа без Европа. Освен тоа, нема потреба да се разговара за европската безбедносна архитектура. Таа веќе постои“, порача германскиот канцелар.
Москва бара поширок безбедносен договор
Руските претставници инсистираат на поширок договор за европскиот безбедносен поредок пред да започнат разговорите за конкретните прашања поврзани со војната во Украина.
Москва уште пред инвазијата во 2022 година бараше повлекување на силите на НАТО од државите кои станаа членки на Алијансата по 1997 година. Ова барање тогаш беше категорично одбиено од НАТО.
Американскиот преговарач Џаред Кушнер изјави дека веќе започнал разговори со европските партнери за безбедносниот поредок на континентот. Сепак, високата претставничка на ЕУ за надворешна политика, Каја Калас, предупреди дека руските барања може да го одвлечат вниманието од главната цел – постигнување прекин на огнот во Украина.
Латвискиот премиер Андрис Кулберг ваквите разговори ги оцени како „замка“.
Слични предупредувања упатија и лидерите на Полска, балтичките и нордиските земји, кои порачаа дека не треба да се отвораат преговори со Вашингтон или Москва за редефинирање на европскиот безбедносен систем без јасно учество на европските држави.
Во меѓувреме, околу 40 европски земји потпишаа декларација во која се нагласува дека за сите прашања што влијаат врз безбедноста на Европа мора да се одлучува со учество на самите Европејци.
Кој ќе ја претставува Европа во преговорите?
Иако европските лидери се согласуваат дека континентот мора да настапува единствено, сè уште нема договор за тоа кој ќе ја претставува Европа во евентуалните идни преговори со Русија и САД.
Мерц посочи дека Европската Унија веќе има воспоставени институционални механизми за претставување, во кои важна улога има Каја Калас. Сепак, тој ја истакна и соработката во форматот Е3, кој ги обединува Германија, Франција и Велика Британија.
Во разговорите, според него, редовно се вклучуваат и Италија и Полска.
Иако Велика Британија повеќе не е членка на ЕУ, таа останува важен сојузник во НАТО и една од водечките европски воени сили.
Претставници на овие пет држави, заедно со институциите на ЕУ, учествуваа и во преговорите меѓу Русија и Украина во Абу Даби претходно оваа недела. Москва и Киев соопштија дека е постигнат одреден напредок, но засега нема индикации за договор за најсложените прашања, меѓу кои и територијалните барања.
Шведскиот премиер Улф Кристерсон смета дека Велика Британија задолжително треба да биде дел од идните преговори, а како разумен модел го посочи заедничкото претставување преку петте држави и институциите на Европската Унија.
„Прилично сум флексибилен во однос на тоа. Мислам дека поважно е што ќе кажеме отколку кој точно ќе седи на преговарачката маса“, изјави Кристерсон.