Високата излезност на денешните парламентарни избори во Србија може да биде еден од клучните фактори за изборниот резултат, особено во политичката трка меѓу владејачката Српска напредна партија (СНС), предводена од листата „Александар Вучиќ – Обединета Србија“, и студентската листа „Студентите победуваат“. Иако и двете страни ги повикаа граѓаните да гласаат во што поголем број, политичките аналитичари оценуваат дека масовното излегување на гласачите потенцијално повеќе ѝ одговара на студентската листа, бидејќи може да донесе поголем број гласачи кои вообичаено не учествуваат на изборите.
Istrorija!!! BM na Karaburmi u 6.45 u Mirijevu u 7.45 https://t.co/h9I3kpCWrW
— CATOR Beograd (@formula4x6) October 25, 2026
Првичните податоци укажуваат на засилен одѕив уште од утринските часови. Според податоците на ЦеСИД и „Ипсос“, објавени од „Јуроп електс“, до 9 часот гласале 12 отсто од запишаните избирачи, повеќе од двојно во споредба со истиот период на парламентарните избори во декември 2023 година, кога излезноста изнесуваше 5,2 отсто.
Високиот утрински одѕив сам по себе не го открива конечниот исход, но покажува дека мобилизацијата на гласачите може да има значајна улога во изборната трка. Особено важно е дали зголемената излезност ќе продолжи во текот на денот и кои политички опции ќе успеат да привлечат дополнителни гласачи.
Според вонредниот професор на Факултетот за политички науки во Белград, Душан Вучиќевиќ, СНС првенствено може да смета на своето стабилно и дисциплинирано гласачко тело. Во таква ситуација, поголемата излезност може да ја намали предноста што владејачката партија ја има кога на изборите учествуваат помал број гласачи.
Novi Beograd, Blok 45 …
Iz edicije ajde da ga merimo čiji je duži ⛽️⛽️⛽️ https://t.co/b7PGzZ41om— Miloš Krstić (@MilosKrstic2211) October 25, 2026
Вучиќевиќ ја оспорува тезата на Вучиќ дека излезноста над 63 отсто би ѝ донела поголема предност на СНС. Според него, ако владејачката партија може да смета на околу 1,6 до 1,7 милиони гласачи, тогаш помалиот одѕив полесно ѝ овозможува да ја задржи предноста, додека со вклучувањето на поголем број дополнителни гласачи се зголемува потенцијалот на нејзините противници.
„Логично е дека колку е помала излезноста, толку повеќе тоа им одговара. Доколку излезат два милиони луѓе на изборите, што не е реално, СНС би остварила убедлива победа. Затоа, поголемата излезност дефинитивно ѝ одговара на листата ‘Студентите победуваат’“, оценува Вучиќевиќ.
Оваа процена се темели на претпоставката дека студентската листа може да привлече дел од граѓаните кои досега не гласале или не биле редовни учесници во изборниот процес. Сепак, самата излезност не покажува за кого гласале тие граѓани, па конечниот ефект ќе зависи од распределбата на гласовите меѓу листите.
Еден од најважните фактори во овие избори е можната поголема мобилизација на младите гласачи. Повеќемесечните студентски протести, започнати по трагедијата со уривањето на настрешницата на железничката станица во Нови Сад во ноември 2024 година, го зголемија политичкото ангажирање на оваа група граѓани.
Red ispred glasačkog mesta u umetničkoj školi na Detelinari, Novi Sad https://t.co/kFT9FOGmoH
— Џyлc (@doprinositelj) October 25, 2026
Истражување на Кровната организација на младите во Србија, спроведено во 2026 година, покажало дека 89 отсто од испитаниците на возраст од 15 до 30 години изјавиле дека би излегле на избори, додека седум отсто не биле сигурни дали ќе гласаат.
Вучиќевиќ очекува значително поголемо учество на младите во споредба со претходните изборни циклуси. Тој посочува дека возрасната група од 18 до 35 години во изминатите години била меѓу оние со најниска излезност и дека промената во нивното учество може значително да влијае врз вкупниот одѕив.
Тоа е една од причините поради кои студентската листа ги повика граѓаните да излезат на гласање што порано. Нејзините претставници предупредија дека, според нивните процени, опструкциите на изборниот процес најчесто започнуваат во попладневните часови, откако ќе гласа поголем дел од гласачите наклонети кон власта.
I dalje redovi ispred biračkih mesta.
Niš, OŠ "Ćele-kula". https://t.co/1pfURYwhFc
— Ljubica Jocić (@ljubicajocicc) October 25, 2026
И покрај процените дека поголемата излезност може да им помогне на противниците на власта, Александар Вучиќ јавно ги повикува граѓаните да гласаат во што поголем број. Тој на 19 октомври изјави дека излезноста над 63 отсто би ѝ донела на неговата листа значително повеќе гласови отколку на противниците.
Вучиќевиот повик може да се разбере и како обид за дополнителна мобилизација на гласачите на СНС, особено во услови на силна конкуренција со студентската листа. Високата излезност не мора автоматски да биде неповолна за владејачката партија доколку таа успее да го мобилизира своето гласачко тело и да привлече дополнителни поддржувачи.
Програмскиот директор на Центарот за слободни избори и демократија (ЦеСИД), Иво Чоловиќ, оценува дека излезноста зависи и од тоа колку граѓаните ги доживуваат изборите како важни за сопствениот живот и за иднината на државата. Кога гласачите веруваат дека нивниот глас може да донесе промена, поголема е веројатноста да излезат на гласање.
Според Чоловиќ, излезност од околу четири милиони гласачи би можела повеќе да им одговара на политичките опции кои досега не учествувале на изборите или немаат толку дисциплинирано гласачко тело. Тоа би можело да биде предност за студентската листа, но не и гаранција за нејзин успех.
Покрај мобилизацијата на гласачите, важен фактор останува и контролата на изборниот процес. На претходните парламентарни избори во декември 2023 година, на кои победи листата на СНС, опозицијата обвини за изборни манипулации, што власта ги отфрли. Изборните набљудувачи и новинарите тогаш укажуваа и на проблеми со избирачкиот список, нееднакви услови во кампањата и организирано доведување гласачи од соседните земји.
#Kragujevac poranio negde https://t.co/cAa9POtphP
— Strahinja Ćalović (@strahinjaclvc) October 25, 2026
Канцеларијата на ОБСЕ за демократски институции и човекови права (ОДИХР) претходно препорача ревизија на избирачкиот список. Иако во мај беа усвоени законски измени со кои беше овозможено формирање комисија за проверка на списокот, целосната ревизија не беше завршена пред денешните избори.
Според анализата на Радио Слободна Европа, повеќе од 500.000 граѓани во избирачкиот список имаат адреси без наведена улица и број. Во 13 погранични општини околу 85.000 избирачи биле заведени со адреса „нема улица 0“. Овие податоци повторно го отвораат прашањето за точноста на избирачкиот список, но сами по себе не докажуваат дека сите такви записи се поврзани со изборни злоупотреби.
Вучиќевиќ предупредува дека високата излезност не може автоматски да го спречи евентуалното манипулирање со изборниот процес. Според него, многу поважна е контролата на гласањето преку присуство на претставници во избирачките одбори. Претставниците на студентската листа најавија дека изборниот ден ќе го следат околу 60.000 нивни контролори во Србија и во странство.
На парламентарните избори во Србија во декември 2023 година официјалната излезност изнесуваше околу 58 отсто. На изборите во април 2022 година беше на слично ниво, додека во 2020 година, кога дел од опозицијата го бојкотираше гласањето, падна на околу 49 отсто.
Историски гледано, високата излезност во Србија често се поврзувала со избори што граѓаните ги доживувале како пресудни. На изборите во 2000 година, по кои беше соборен режимот на Слободан Милошевиќ, излезноста достигна рекордно високо ниво. Сепак, споредбите со тие избори не можат сами по себе да предвидат што ќе се случи денес.
Високиот утрински одѕив на актуелните избори е важен сигнал, но за процена на политичките последици ќе бидат потребни податоци за излезноста во текот на целиот ден, како и конечните резултати.
Ако зголемениот одѕив главно доаѓа од младите и од граѓаните кои вообичаено не гласаат, тоа би можело да ѝ даде дополнителен простор на студентската листа. Ако, пак, СНС успее да го мобилизира своето стабилно гласачко тело и да привлече нови гласачи, високата излезност не мора да значи губење на нејзината предност.
Затоа, клучното прашање не е само колку граѓани ќе излезат на гласање, туку и кој ќе успее да ги претвори дополнителните гласови во изборна предност. Денешната излезност може да покаже колкава е политичката мобилизација во Србија, но конечниот одговор за тоа кому му одговара таа ќе го даде распределбата на гласовите.