Болката, ограничената подвижност и губењето на одредени функции значително го менуваат секојдневието на пациентот, но влијаат и врз целото семејство. Современата физикална медицина денес располага со нови дијагностички и терапевтски можности, а роботската рехабилитација отвора дополнителен простор за подобрување на движењето и функционалната независност. За потребата од навремена и индивидуално приспособена рехабилитација, за современите технологии и за услугите што ги нуди Приватната здравствена установа за физикална медицина и роботска рехабилитација „Физио С Плус“, разговараме со д-р Павлина Будиќ, специјалист по физикална медицина и рехабилитација.
Кога на пациентот му е потребна физикална медицина и рехабилитација? Дали таа треба да започне дури кога ќе се појави сериозен проблем?
Физикалната медицина не треба да се доживува како последна можност, ниту како терапија што се применува само по тешка повреда, операција или невролошко заболување. Потребата од рехабилитација може да се појави во различни периоди од животот – при болка во грбот, вратот или зглобовите, намалена подвижност, спортска повреда, нарушена рамнотежа, како и по мозочен удар, операција или повреда на ’рбетниот столб.
Болката најчесто е сигнал дека во организмот се случува промена што не треба да се занемари. Колку порано се направи стручна проценка, толку се поголеми можностите навреме да се постави соодветна програма и да се спречи продлабочување на проблемот. Целта не е само моментно да се намали болката, туку да се открие причината, да се подобри функцијата и пациентот да продолжи посигурно и поквалитетно да живее.
За кои пациенти се наменети услугите на „Физио С Плус“?
Услугите се наменети за лица со невролошки и мускулоскелетни состојби, за пациенти по мозочен удар, операција или повреда на ’рбетниот столб, како и за лица со Паркинсонова болест, мултиплекс склероза, церебрална парализа, хронична болка, ограничена подвижност, спортски повреди и нарушувања на рамнотежата.
Во центарот се применуваат и пристапи за пациенти со вестибуларни проблеми, како вртоглавица и нестабилност, но и за одредени уролошки нарушувања, меѓу кои инконтиненција, ургентност, зачестено и ноќно мокрење. Сепак, иста дијагноза не значи и иста терапија. Секој пациент има различна возраст, функционална состојба, степен на подвижност, придружни заболувања и лични цели, поради што пристапот мора да биде индивидуален.
Што го издвојува современиот пристап што го применувате во „Физио С Плус“?
Современиот пристап се заснова на поврзување на стручната медицинска проценка, класичните физикални методи и напредните технологии во една целосна, индивидуално приспособена програма. Технологијата сама по себе не е доволна. Таа е алатка што треба правилно да се избере, дозира и применува врз основа на состојбата и функционалните можности на пациентот.
Во „Физио С Плус“ третманот започнува со физијатриски преглед и функционална проценка. Потоа се утврдува што треба да се подобри – одењето, рамнотежата, движењата на раката и шаката, стабилноста, мускулната сила или способноста за извршување секојдневни активности. Врз основа на тоа се креира програмата и континуирано се следи напредокот.
Што претставува роботската рехабилитација и по што се разликува од класичната физикална терапија?
Роботската рехабилитација овозможува контролирано, прецизно и повторливо изведување на движењата. Кај пациентите што поради невролошко заболување, мозочен удар или повреда не можат правилно и самостојно да го изведат движењето, роботскиот систем обезбедува поддршка соодветна на нивните моментални можности.
Големата предност е што пациентот може да направи голем број правилно водени повторувања, со постепено приспособување на интензитетот и поддршката. На тој начин се поттикнува повторното учење на шемите на движење и се работи на подобрување на функционалноста. Роботската рехабилитација не ги заменува физијатарот и физиотерапевтот, туку им овозможува попрецизно да ја насочат терапијата и да ја приспособуваат според напредокот.
Во центарот е достапен роботскиот систем Lexo. Како тој им помага на пациентите?
Lexo е роботски систем за тренинг на одењето, единствен од ваков вид во регионот. Тој е наменет за пациенти со нарушено одење и овозможува контролирано и повторливо вежбање на правилната шема на движење.
Системот ги води движењата што се клучни за одењето и овозможува поддршката да се приспособи на функционалната состојба на пациентот. Кај некого е потребна поголема помош на почетокот, додека кај друг пациент целта е корекција на одреден дел од движењето, подобрување на стабилноста или зголемување на издржливоста. Програмата секогаш се поставува по претходна проценка и се менува во согласност со постигнатиот напредок.
Кај кои состојби може да се применува роботски асистираниот тренинг на одењето?
Најчесто зборуваме за пациенти по мозочен удар, лица со повреди на ’рбетниот столб, мултиплекс склероза, Паркинсонова болест, церебрална парализа и други состојби кај кои е нарушена способноста за одење. Може да биде корисен и кај пациенти кои имаат зачувано одредено движење, но им е потребна помош за да воспостават поправилна и посигурна шема.
Сепак, не секој пациент автоматски е кандидат за ист тип роботска терапија. Пред почетокот мора да се проценат здравствената состојба, степенот на функционално оштетување, стабилноста, мускулниот тонус и можноста за активно учество во процесот.
Колку е важно рехабилитацијата да започне навреме?
Навременоста е особено важна кај пациентите по мозочен удар, операција или повреда. По завршувањето на акутното болничко лекување, пациентот и семејството често не знаат кој треба да биде следниот чекор. Токму тогаш е важно да се направи физијатриска и функционална проценка и да се утврди планот за понатамошна рехабилитација.
Кога здравствената состојба е стабилна и лекарскиот тим ќе процени дека пациентот може да започне, не треба непотребно да се одложува. Раното вклучување помага да се одржат мотивацијата и континуитетот и да се искористи потенцијалот за функционално подобрување. Но, тоа не значи дека лицата со подолго присутни, хронични состојби не можат да имаат придобивки. Кај нив целите и интензитетот се приспособуваат според моменталната состојба и реалните функционални можности.
Освен роботската рехабилитација, кои други услуги се достапни во „Физио С Плус“?
Центарот располага со широк спектар класични и современи физикални методи, меѓу кои електротерапија, магнетотерапија, ласерска терапија, терапевтски вежби и други пристапи што се избираат според индикацијата.
На располагање е и еходијагностика за проценка на мускулите и меките ткива, како и Shockwave терапија, која може да се применува кај одредени хронични болни состојби, промени на тетивите, калцификати и остеофити. Центарот нуди и неинвазивна невромодулација и функционални проценки за различни нарушувања. Суштината е методите да не се применуваат шаблонски, туку да бидат дел од јасно дефинирана терапевтска програма.
Што овозможува системот SpineLiner и кај кои проблеми се применува?
SpineLiner е современа технологија за проценка и третман на проблеми долж ’рбетниот столб. Овозможува прецизна проценка на одделни сегменти и контролирана механичка стимулација со сила што се приспособува според состојбата на пациентот.
Може да се применува кај болка и напнатост на паравертебралната мускулатура, дискус-хернија, како и кај одредени функционални и постурални нарушувања. И тука е неопходна претходна лекарска проценка, затоа што само со правилно поставена индикација може да се одреди кој третман е соодветен и безбеден за конкретниот пациент.
Каква е улогата на мултидисциплинарниот тим во процесот на закрепнување?
Успешната рехабилитација најчесто е резултат на тимска работа. Физијатарот ја прави медицинската и функционалната проценка и ја поставува програмата, физиотерапевтот ја спроведува и го следи одговорот на пациентот, а зависно од состојбата може да биде вклучен и логопед или друг стручен профил.
Кај пациентите по мозочен удар, на пример, покрај нарушувањата на движењето може да има и проблеми со говорот, рамнотежата, концентрацијата или мотивацијата. Затоа пациентот не треба да се гледа само низ една дијагноза или еден засегнат екстремитет. Треба да се согледа неговата целокупна способност повторно да учествува во секојдневниот, семејниот, професионалниот и социјалниот живот.
Колку резултатот зависи од самиот пациент?
Активното учество на пациентот е еден од најважните делови на процесот. Современата технологија може да обезбеди прецизност, поддршка и голем број повторувања, но потребни се континуитет, истрајност и соработка. Важно е пациентот да ги разбере целите и да гледа дека секој мал напредок има значење.
Поддршката од семејството исто така е многу важна, особено кај лицата кои одеднаш станале зависни од туѓа помош. Рехабилитацијата не е само физички, туку и психолошки процес. Кога пациентот повторно ќе успее самостојно да стане, да направи чекор, да ја употреби раката или да изврши едноставна секојдневна активност, тоа влијае и врз неговата мотивација да продолжи.
Кој е вистинскиот показател дека рехабилитацијата е успешна?
Успехот не го мериме само според тоа дали болката е намалена или дали пациентот направил одреден број процедури. Вистинскиот резултат е функционалното подобрување: пациентот да се движи посигурно, подобро да ја користи раката, да ја подобри рамнотежата и, колку што дозволува неговата состојба, повторно самостојно да ги извршува секојдневните активности.
Нашата цел во „Физио С Плус“ е современите методи што пациентите досега често ги бараа надвор од земјата да им бидат достапни и овде. Со правилна проценка, стручно водена терапија и континуирано следење сакаме да им помогнеме да го остварат својот функционален потенцијал, да бидат понезависни и да имаат подобар квалитет на живот.