Неделниот наслов во „Једиот Ахаронот“, популарен хебрејски дневен весник, го сумираше преовладувачкото расположение во Израел во врска со претстојниот договор за прекин на огнот меѓу претседателот Трамп и Иран во два збора: „Лош договор“. Израел, кој во изминатата година водеше две војни против Иран, од кои последната се водеше со американските сили кон крајот на февруари, сега е изоставен од евентуално мировно решение кое не помогна да се постигне, објавува „Њујорк тајмс“.
Дури и пред да биде објавен договорот за прекин на огнот, деталите што се појавија во медиумите предизвикаа поплава од критики и незадоволство кај Израелците од целиот политички спектар. Американски и ирански претставници изјавија дека според почетниот „меморандум за разбирање“, Иран повторно ќе го отвори Ормутскиот теснец, клучна бродска линија, додека САД ќе ја укинат блокадата на иранските пристаништа.
Прекинот на огнот договорен во април ќе биде продолжен за 60 дена, во текот на кои двете страни ќе се обврзат на преговори за нуклеарната програма на Иран и укинување на санкциите на САД.
Таквиот договор е далеку од целите што Израел ги постави на почетокот на двете војни. Премиерот Бенјамин Нетанјаху во тоа време изјави дека целта е да се „отстранат егзистенцијалните закани“ за Израел, што, според него, значи уништување на секоја нуклеарна закана од Иран и неговата програма за балистички ракети, како и „создавање услови“ за иранскиот народ да ја собори владата.
Израелците, исто така, побараа Техеран да ја прекине поддршката за своите сојузници кои се непријателски настроени кон Израел, вклучувајќи ги Хезболах во Либан, Хутите во Јемен и Хамас во Газа.
Израелските експерти беа вознемирени од фактот дека договорот, како што се чини, не ги споменува клучните елементи за безбедноста на Израел.
– „Што и да се случи, претседателот Трамп ќе прогласи победа и тоа целосна победа, рече Јаков Нагел, поранешен вршител на должноста советник за национална безбедност на Нетанјаху.
„Многу е лесно да се каже кои теми ќе бидат предмет на идните преговори“, им рече Нагел на новинарите, но додаде дека „иранските балистички ракети и поддршката за сојузничките групи во регионот воопшто не се појавуваат како теми во јавно достапните детали“.
Противниците на Нетанјаху беа уште поостри.
„Катастрофа од израелска перспектива“, напиша Авигдор Либерман, поранешен министер за одбрана и поранешен сојузник на Нетанјаху, а сега негов огорчен критичар, на социјалните медиуми во неделата.
Јаир Лапид, центристичкиот лидер на парламентарната опозиција и поранешен министер, рече дека се надева оти извештаите за договорот не се вистинити.
„Но, ако се вистинити“, рече тој, „ова е еден од најразорните неуспеси на надворешната и безбедносната политика на Израел“.
Сегашните израелски претставници молчеа, очигледно од страв да не го налутат претседателот Трамп. Самиот Нетанјаху објави изјава во петокот во која рече: „Додека сум премиер на Израел, Иран нема да има нуклеарно оружје. Претседателот Трамп и јас сме целосно согласни за тоа“.
Во неговата изјава не беа споменати ниту балистичките ракети ниту сојузниците на Иран во регионот.
Извор запознаен со деталите од договорот, кој се согласи да зборува под услов на анонимност, ги наведе главните проблеми што Израел ги гледа во предлогот. Прво, нема јасни решенија за залихите на збогатен ураниум на Иран или доволни ограничувања на неговата нуклеарна програма, а договорот се чини дека се потпира на добрата волја на Техеран.
Второ, наместо да создаде услови за колапс на иранската влада, договорот би овозможил парите повторно да почнат да се влеваат во неговата каса. Трето, договорот не предвидува јасен механизам што би го принудил Иран да престане да ги поддржува своите сојузници, но во исто време да ја запре воената кампања на Израел против Хезболах во Либан.
Најновиот конфликт во Либан избувна откако Хезболах испука ракети кон Израел неколку дена по почетокот на американско-израелската војна против Иран кон крајот на февруари. Иран инсистираше секој поширок мировен договор да го вклучи конфликтот во Либан.
Израел се обиде да спречи директна врска помеѓу договорот со Иран и неговата воена кампања против Хезболах, велејќи дека милитантите се пред неговиот праг, но неговото влијание се чини дека е ограничено. Со оглед на тоа што националните избори во Израел се очекуваат до крајот на октомври, Нетанјаху е под силен притисок од сопствената коалиција, како и од критичарите, да не попушти на барањата на Трамп. Сепак, тој избегнува јавно соочување со американскиот претседател, главно затоа што го претставил нивниот близок однос како едно од неговите клучни политички достигнувања.