Американскиот претседател Доналд Трамп објави дека постигнал рамковен договор со НАТО „во врска со Гренланд“, а според информациите од „Њујорк тајмс“, во дипломатските кругови се разгледува опција САД да добијат суверенитет над помали делови од територијата на Гренланд со цел таму да воспостават воени бази.
Се разгледува опција САД да не го купат целиот остров, туку да добијат целосен суверенитет над одредени делови од територијата на Гренланд за воени бази. Ова би било слично на статусот што го има Обединетото Кралство над своите бази на Кипар.
Трамп го објави договорот на социјалната мрежа Truth Social по средбата со генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, во Давос, каде што се одржуваше Светскиот економски форум. Тој напиша дека тој и Руте „ја формирале рамката за иден договор во врска со Гренланд и, всушност, целиот арктички регион“, без да образложува. Додаде дека таквото решение, доколку се реализира, би било „одлично за САД и сите земји-членки на НАТО“.
Само неколку часа претходно, Трамп им порача на европските лидери во говорот во Давос дека нема да се задоволи со ништо помалку од американско сопствеништво врз Гренланд, тврдејќи дека тоа е прашање на национална безбедност. Во исто време, тој се обиде да ја ублажи својата порака велејќи дека САД нема да употребат сила за да ја преземат територијата, но нагласи дека планира да употреби економска и дипломатска моќ за да го „добие“ Гренланд. Тој повика на „итни преговори“, ги исмејуваше европските земји како зависни од САД и предупреди дека Данска и другите европски земји би можеле да ги претрпат последиците.
Тој, исто така, се закани со конкретни мерки. Пред четири дена, Трамп се закани дека ќе воведе високи тарифи за голем број европски сојузници за нивната поддршка за статусот на Гренланд како автономна територија на Данска. Но, по средбата со Руте, тој објави дека САД нема да воведат тарифи од 10 проценти за Данска, Норвешка, Шведска, Франција, Германија, Обединетото Кралство, Холандија и Финска од 1 февруари. Во текот на викендот, тој дури се закани дека ќе ги зголеми тарифите на 25 проценти од 1 јуни.
„Врз основа на тој договор, нема да воведувам тарифи кои требаше да стапат на сила на 1 февруари“, рече Трамп. Иако не ја објави содржината на договорот, тој рече дека продолжуваат разговорите и за американскиот ракетен одбранбен штит, кој делумно ќе биде лоциран во Гренланд. Тој исто така тврдеше во Давос дека договорот ќе биде на сила „засекогаш“. „Имаме концепт за договор. Мислам дека ќе биде многу добар договор за Соединетите Американски Држави, но и за нив. Малку е комплицирано, но тоа ќе го објасниме подоцна“, изјави Трамп за CNBC.
НАТО соопшти дека договорот не е финализиран и дека разговорите со Данска и Гренланд сè уште се во тек. Портпаролката на НАТО, Алисон Харт, изјави дека дискусиите меѓу сојузниците за рамката што ја спомена претседателот ќе се фокусираат на безбедноста на Арктикот преку заеднички напори, особено на седумте арктички членки на алијансата. Таа додаде дека разговорите меѓу Данска, Гренланд и Соединетите Американски Држави ќе продолжат за да се осигура дека Русија и Кина „никогаш нема да добијат упориште – економски или воено – во Гренланд“. Во исто време, таа нагласи дека Руте не предложил никаков компромис за суверенитетот за време на неговата средба со Трамп.
Руте беше резервиран по разговорот. „Мислам дека вечервашниот состанок беше многу добар. Но, сè уште имаме многу работа да направиме“, изјави тој за АФП. Данскиот министер за надворешни работи Ларс Леке Расмусен рече дека сигналите на Трамп сепак се смирувачки: „Тој рече дека ќе ја паузира трговската војна. Рече дека нема да го нападне Гренланд. Ова се позитивни пораки“.
Но, на Гренланд, пораките беа примени многу поостро. Пратеничката од Гренланд во данскиот парламент, Аја Кемниц Ларсен, рече дека НАТО нема мандат да преговара за ништо поврзано со Гренланд без учество на Гренландците. „Ништо за нас без нас“, напиша таа, нарекувајќи ја идејата НАТО да одлучува за суверенитетот или минералните ресурси на Гренланд „целосно неприфатлива“. Данскиот пратеник Саша Факсе го кажа истото, тој за Скај њуз изјави дека договорот што го спомена Трамп „не е реален“: „Не може да има договор без учество на Гренланд. Тие се многу јасни – Гренланд не е на продажба“.
Заканите на Трамп со царини предизвикаа загриженост и критики во Европа, но и нервоза на американскиот пазар. Волстрит во вторник го забележа најлошиот ден од октомври, првиот ден од тргувањето откако Трамп ги упати заканите. Во Давос, Трамп се обиде да ја преземе заслугата за рекордните максимуми на акциите, но призна дека тие паднаа оваа недела „поради Исланд“, очигледно мислејќи на Гренланд.