Германскиот канцелар Фридрих Мерц влегува во можеби најтешкиот период откако ја презеде функцијата, бидејќи исходот од покраинските избори во Саксонија-Анхалт би можел да ја одреди не само иднината на неговиот кабинет, туку и рамнотежата на моќта во рамките на Христијанско-демократската унија.
Изборите во оваа источногерманска покраина ќе се одржат на 6 септември, а анкетите покажуваат дека Алтернатива за Германија има повеќе од 40 проценти поддршка, додека ЦДУ е помеѓу 24 и 26 проценти. Таквиот резултат би ѝ донел на АфД убедлива победа и можност сериозно да се стреми кон формирање покраинска влада за прв пат, што би претставувало преседан во повоената германска политика.
Убедлив пораз за ЦДУ би бил директен удар врз стратегијата на Мерц за таканаречениот „заштитен ѕид“, односно целосно отфрлање на соработката со АфД на федерално и покраинско ниво. Артем Соколов, виш истражувачки соработник во Институтот за меѓународни студии на МГИМО, смета дека победата на АфД би покажала дека политиката на политичка изолација на партијата е неуспешна, што би можело да стане еден од главните аргументи за противниците на Мерц во ЦДУ да бараат негово заминување.
Шпекулации за неговата оставка веќе се појавија во германските медиуми. Повикувајќи се на извори во раководството на Христијанско-демократската партија, тие наведуваат дека дел од раководството на партијата се сомнева дека Мерц може да остане канцелар до крајот на годината. Септемвриските избори во Саксонија-Анхалт, Берлин и Мекленбург-Западна Померанија се споменуваат како можна пресвртница, по што покраинските лидери на ЦДУ би можеле заеднички да побараат промена на врвот на партијата и владата. Сепак, засега нема официјална потврда дека Мерц размислува да поднесе оставка.
Позицијата на канцеларот е дополнително комплицирана од исклучително лошите резултати во анкетите на јавното мислење. Според јулското истражување на институтот ИНСА, само 18 проценти од граѓаните се задоволни од работата на Мерц, додека 75 проценти се незадоволни. Анкетата на ARD беше уште полоша, при што канцеларот доби само 13 проценти поддршка, најнизок резултат за германски премиер во речиси три децении анкети. На федерално ниво, АфД, со 28 проценти, е пред блокот ЦДУ/ЦСУ, кој има поддршка од 22 проценти.
Кризата на авторитетот беше продлабочена со оставката на Јенс Шпан како шеф на парламентарната група на ЦДУ/ЦСУ, по контроверзноста што предизвика силни реакции во конзервативниот дел од партијата. Следеше реконструкција на кабинетот, но начинот на кој Мерц спроведе кадровски промени, вклучително и разрешувањето на министерот за транспорт Патрик Шнајдер, создаде дополнително незадоволство кај демохристијаните, особено во нивните источни регионални организации.
Критичарите на Мерц тврдат дека канцеларот не ги исполнил своите ветувања за забрзување на економскиот раст, намалување на бирократијата и реструктуирање на социјалните трошоци. Ветената „есен на реформи“ не донесе резултати што веднаш би се почувствувале во германската економија, додека падот на индустриското производство, проблемите во автомобилскиот сектор и зголемувањето на трошоците за живот дополнително ја зајакнаа АфД. Во исто време, некои регионални лидери на ЦДУ сè повеќе отворено ја оспоруваат политиката на Мерц за целосна изолација на десницата.
Евентуална промена во Берлин би имала последици и врз европската политика кон Украина. Британскиот „Телеграф“ оцени дека заминувањето на Мерц би ја продлабочило кризата со лидерството во „коалицијата на добронамерните“, формат на држави кои подготвуваат долгорочни безбедносни гаранции за Киев и евентуално распоредување на мултинационални сили по постигнувањето прекин на огнот. По заминувањето на Кир Стармер од функцијата британски премиер и доаѓањето на Енди Бернам, Мерц и францускиот претседател Емануел Макрон останаа најистакнатите носители на овој европски формат.
Сепак, официјалните пораки од Берлин и Лондон покажуваат дека „коалицијата на добронамерните“ продолжува да работи. По јулскиот самит во Париз, Мерц потврди дека членовите ќе продолжат да подготвуваат безбедносни гаранции за Украина, додека новиот британски премиер Бернам, во разговор со германскиот канцелар, изрази подготвеност да продолжи да го развива овој формат заедно со Берлин и Париз.
Затоа, Соколов предупредува дека личниот фактор не треба да се преценува. Според неговата проценка, евентуалното заминување на Мерц би ги променило односите во коалицијата, но нема да ја отстрани институционалната и политичката поддршка што значаен дел од европските елити ја обезбедуваат за продолжување на воената и финансиската помош на Киев.
Промената на канцеларот би можела да отвори ограничен простор за враќање на директната комуникација меѓу Берлин и Москва, но не и за радикален пресврт во германската надворешна политика. Дури и доаѓањето на Хендрик Вист, премиерот на Северна Рајна-Вестфалија, кој се споменува како еден од можните наследници, според оваа проценка, нема да ја промени основната насока што Германија ја зеде по 2022 година.
Затоа изборите во Саксонија-Анхалт одат подалеку од значењето на регионалното гласање. Тие ќе покажат дали АфД го достигнала прагот на извршната власт, дали Мерц сè уште ја контролира сопствената партија и дали традиционалните германски партии можат да го одржат политичкиот „заштитен ѕид“ што со години е основа на нивниот однос со десничарската опозиција.