Протестното движење во Србија, предводено од студенти, оствари историска победа на парламентарните избори во неделата, ставајќи крај на долгогодишното владеење на Александар Вучиќ, објави британската агенција Ројтерс.
Сепак, нивните лидери, чии имиња сè уште не се објавени, се соочуваат со долга листа на проблеми, наведува познатата агенција и прецизира:
„Студентската листа“ смета дека Косово, кое прогласи независност од Белград во 2008 година, е сè уште составен дел од Србија. За време на кампањата, кандидатите на ова движење изјавија дека Косово е привремено окупирана територија која би можела повторно да се интегрира во Србија преку мирни средства, дипломатија и дијалог.
Фокусот на нивните активности е спречување на егзодусот на српското население на северот на Косово, како и зајакнување на институциите што се финансирани од Србија и функционираат во рамките на српскиот правен систем, како што се оние во областите на здравството и образованието. Тие се залагаат српските заедници на Косово да функционираат автономно, отфрлајќи ги претходните договори постигнати со владата во Приштина, предводена од етнички Албанци – вклучително и договорите за енергетика, регистарските таблички за возила и употребата на динарот.
Со оглед на тоа што преговорите на Србија за пристапување кон Европската унија се главно во застој поради недостигот на неопходни реформи, „Студентската листа“ свесно ги избегна во својата кампања таквите надворешнополитички прашања, кои предизвикуваат длабоки поделби.
Истакнати кандидати, меѓу кои поранешниот гувернер на централната банка Дејан Шошкиќ и кардиологот Илија Срдановиќ, изјавија дека владата прво мора да се фокусира на внатрешни реформи и да ги затвори сите преговарачки поглавја (кластери) со ЕУ, пред да побара од граѓаните конечно да се изјаснат за членството во тој блок.
Ставот на „Студентската листа“ за Косово е исто така во спротивност со членството во ЕУ, кое бара од Белград да ги нормализира односите со Приштина.
Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, изјави дека Унијата е подготвена да ги поддржи реформите, вклучително и оние што се однесуваат на владеењето на правото и слободата на медиумите, како и да соработува за подобрување на иднината на Србија во рамките на ЕУ.
„Студентската листа“ ќе мора да се снајде во сложена мрежа на прашања поврзани со енергетиката и надворешната политика, кои ја вклучуваат Русија – традиционалниот сојузник на Србија. Од листата изјавија дека немаат намера да ја усогласуваат својата политика со онаа на ЕУ, ниту пак да воведуваат санкции кон Москва поради војната во Украина.
Новата влада би зависела од изземање од американските санкции за да може да продолжи со увозот на сурова нафта, додека се чека продажбата на рускиот удел во енергетската компанија НИС (која управува со единствената рафинерија за нафта во Србија) на унгарската компанија МОЛ.
Рускиот „Гаспром“ е, исто така, најголемиот снабдувач на гас за Србија, испорачувајќи околу 2,2 милијарди кубни метри годишно по цени пониски од пазарните.
Од „Студентската листа“ наведуваат дека оваа енергетска зависност не претставува геополитичко сврзување, туку акутна економска зависност.
Водечките кандидати на „Студентската листа“ изјавија дека идната влада би го запрела целиот извоз на оружје од Србија во воени зони, вклучително и продажбата преку западни посредници кои потоа го препраќаат тоа оружје во Украина.
Вучиќ изгради цврсти лични односи и со украинскиот претседател Володимир Зеленски и со рускиот претседател Владимир Путин.
Програмата на „Студентската антикорупциска листа“ се фокусира на институционални реформи, како што се формирање независна полициска единица која би одговарала пред обвинителството, а не пред Министерството за внатрешни работи, како и чистење на полициските редови од службеници поврзани со организиран криминал или со насилно задушување на протести.
Тие се залагаат за забрана за поставување партиски кадри во државните претпријатија, истовремено воведувајќи транспарентно вработување засновано на стручност и заслуги.
Финансиската одговорност и фискалниот надзор би подразбирале строг закон за потеклото на имотот, кој би ѝ овозможил на државата да го проверува и конфискува имотот што функционерите го стекнале незаконски, како и да го врати истиот во државниот буџет.
На функционерите кои ќе бидат осудени ќе им биде забрането да извршуваат јавни функции.
Програмата на „Студентска листа“ исто така предвидува јавен надзор над сите поголеми владини договори за инфраструктура, како и формирање независни надзорни тела за да се спречи злоупотреба на јавните средства.
Вучиќ, СНС и надлежните органи во повеќе наврати ги отфрлија обвинувањата за репресија и корупција.
Економијата на Србија е длабоко интегрирана како во европскиот пазар, така и во меѓународните инвестициски текови“ пишува Ројтерс.