Специјалниот пратеник на американскиот претседател Доналд Трамп, Стив Виткоф, денеска треба да се сретне со рускиот претседател Владимир Путин во Санкт Петербург, за да разговараат за предлозите за завршување на војната во Украина.
Средбата следува еден ден по разговорите на Виткоф со украинскиот претседател Володимир Зеленски во Осло, кои американски претставник ги оцени како „конструктивни“.
Киев претходно ја обвини Вашингтон дека задржува важни разузнавачки информации, што САД го отфрлија како „скандалозно“ тврдење. Сепак, во вторникот Зеленски изјави дека размената на разузнавачки информации со САД за руските ракетни напади повторно функционира.
Зеленски и неговите европски сојузници порачаа дека сега е ред на Русија да одговори на предлозите усогласени во Осло, за кои Виткоф треба да разговара со Путин.
Финскиот претседател Александер Стуб, кој исто така учествуваше на разговорите, изјави дека е постигнат „вистински напредок“ во врска со предлозите за постигнување мир, но не откри детали и предупреди дека ќе биде потребно трпение.
Виткоф не присуствуваше на заедничката прес-конференција по разговорите во норвешката престолнина. На состанокот преку видеоврска учествуваше и Џаред Кушнер, зет на Трамп и уште еден од клучните американски пратеници.
Американски претставник подоцна ги оцени разговорите како „многу продуктивни и конструктивни“, наведувајќи дека САД, Украина и Европа постигнале „силно усогласување на работно ниво“ за следните чекори. Тој потврди дека Виткоф во среда ќе се сретне со Путин во Русија, а Кушнер повторно ќе учествува преку видеоврска.
Путин засега јавно не ги коментираше последните случувања. Рускиот министер за надворешни работи Сергеј Лавров претходно изјави дека Кремљ ќе ги сослуша предлозите на Виткоф, но ја исклучи можноста за „какви било политички отстапки“.
Односите меѓу Украина и САД се влошија во изминатите недели. Трамп изјави дека Украина треба да добие нов претседател, а неодамна порача дека е време „некој друг да преговара во име на Украина“.
Во пресрет на ноемвриските избори за Конгресот во САД, Трамп се обиде и да ги поврзе украинските напади врз руските рафинерии за нафта со растот на цените на горивата, кои се зголемуваат од почетокот на војната предводена од САД против Иран.
По прес-конференцијата на Зеленски во Осло, Трамп повторно изјави во Белата куќа дека сака Киев да „постигне договор“. Според него, и Русија сака војната да заврши и „време е Украина да ја заврши оваа војна“.
Русија започна целосна инвазија врз Украина во 2022 година, а Москва моментално контролира околу 20 отсто од украинската територија.
Руските напади со беспилотни летала продолжија и оваа недела. Украинските власти соопштија дека во вторникот загинале најмалку 10 лица – четири во Киев и поширокиот регион на престолнината, четири во источниот регион Доњецк и две во централниот град Днипро.
Во нов напад во текот на ноќта кон средата загинале уште две лица во близина на Харков, вториот по големина град во Украина.
По разговорите во вторникот, Зеленски изјави дека е благодарен што размената на разузнавачки информации со САД повторно функционира.
„Кога станува збор за раното предупредување, кое е многу важно за нашиот народ, за нашите деца, возрасните и цивилите, бидејќи можеме да добиеме предупредување кога доаѓа балистичка ракета, благодарни сме им на Американците. Сега функционира и тоа е одлично“, рече украинскиот претседател.
Тој изрази надеж и за позитивен исход во врска со пристапот до сателитската мрежа „Старлинк“ на компанијата „СпејсИкс“. Украинската војска во изминатите денови пријави ограничувања на брзината на мрежата, која Киев ја користи и за изведување напади со беспилотни летала врз Русија.
Пред разговорите во Осло, Зеленски изјави дека имал конструктивна дискусија со американскиот државен секретар Марко Рубио за потребата од рано предупредување, ракети-пресретнувачи и пристап до „Старлинк“.
Минатата недела, двопартиска група американски сенатори побара итна истрага за ограничувањата на брзината на мрежата „Старлинк“ во Украина.
Зеленски повтори дека Украина е подготвена за преговори за завршување на војната.
„Секако, не ја губиме оваа војна, но губиме луѓе затоа што Русија напаѓа“, рече тој.
Украинскиот претседател додаде дека во Осло биле разгледани и цврсти безбедносни гаранции за Украина, како и предлози за прекин на нападите врз енергетската инфраструктура.
Норвешкиот премиер Јонас Гар Стере, кој исто така учествуваше на разговорите, нагласи дека Европа „мора да биде на масата“ при сите разговори за завршување на руско-украинската војна.
Претходно беа објавени непотврдени информации дека сè уште не е одобрена испораката на дополнителни американски ракети-пресретнувачи „Патриот“ за Украина, кои се меѓу ретките системи способни ефикасно да пресретнуваат руски балистички ракети.
Рубио, кој престојува во посета на Индија, изјави дека е можно ракетите сè уште да не пристигнале во Украина, но нагласи дека Вашингтон намерно не ѝ ускратил ништо на Киев.
Европските лидери во меѓувреме изразија загриженост поради неодамнешните изјави на американските претставници за Русија.
Германскиот канцелар Фридрих Мерц во понеделникот зборуваше за „различни слики и пораки“ во врска со војната и рече дека се обидува да ја убеди американската администрација дека проблемот мора да се решава заеднички.
„Ова е навистина голем напор за нашите буџети и голема обврска за Европската Унија, но ние го правиме тоа и ќе продолжиме да го правиме сè додека не заврши оваа страшна војна“, изјави Мерц за „Блумберг ТВ“.
Американскиот потпретседател Џеј Ди Венс, пак, во интервју во понеделникот изјави дека Украина е партнер на САД во одредени области, но дека двете земји имаат и различни интереси.
„Немаме формален сојуз со Украина, барем колку што знам. Тие не се во НАТО и не мислам дека треба да бидат. Ќе соработуваме за некои прашања, но за други ќе имаме спротивставени ставови“, рече Венс, додавајќи дека Украина треба да престане со нападите врз руската енергетска инфраструктура.