Западна Европа се соочува со најсилниот и најраспространет топлотен бран досега, а научниците предупредуваат дека вакви екстремни температури се последица на климатските промени предизвикани од согорувањето на фосилни горива.
Според анализата на World Weather Attribution (WWA), таканаречената „топлотна купола“ заробила жежок воздух над континентот, поради што речиси половина од 850-те најголеми европски градови се изложени на најголем топлотен стрес досега – комбинација од екстремно високи температури и висока влажност.
Научниците велат дека ваков топлотен бран би бил речиси незамислив пред само пет децении.
Екстремните горештини ја претворија употребата на клима-уредите во една од најжестоките политички дебати во Европа.
Во Франција, лидерката на крајната десница Марин Ле Пен повторно побара масовна инсталација на клима-уреди во домовите како дел од национален план за справување со жештините.
Нејзиниот политички противник Жан-Лик Меланшон, пак, смета дека тоа е погрешен пристап, бидејќи клима-уредите само дополнително го влошуваат проблемот преку поголема потрошувачка на енергија и загревање на градовите. Наместо тоа, тој предлага инвестиции во подобра изолација на зградите.
Во меѓувреме, податоците од Google Trends покажуваат дека пребарувањата за поставување клима-уреди во Франција пораснале за околу 130 проценти.
Само околу 20 проценти од европските домаќинства имаат клима-уред, што е далеку помалку отколку во Северна Америка или Азија.
Сепак, според прогнозите на Меѓународната агенција за енергија (IEA), до 2050 година бројот на клима-уреди во Европската Унија би можел да достигне 275 милиони, повеќе од двојно во споредба со 2019 година.
Спас за здравјето, но товар за животната средина
Експертите нагласуваат дека клима-уредите спасуваат животи за време на топлотни бранови, особено кај постарите лица и хронично болните.
Професорот Антонио Гаспарини од Лондон вели дека климатизацијата е една од најефикасните краткорочни мерки за намалување на здравствените ризици од екстремните горештини.
Но, предупредуваат и на негативните последици. Масовната употреба на клима-уреди значително ја зголемува потрошувачката на електрична енергија токму во периодите кога електроенергетските системи се најоптоварени. Дополнително, тие испуштаат топол воздух надвор, што го засилува ефектот на „топлински острови“ во градовите.
Старите згради не се подготвени за новата клима
Научниците сметаат дека долгорочното решение не е само во поставување клима-уреди, туку во адаптација на зградите кон новите климатски услови.
Според францускиот Центар за градежни истражувања (CSTB), околу половина од станбениот фонд во Франција не ги исполнува современите стандарди за заштита од прегревање.
Експертите препорачуваат повеќе зеленило во градовите, засенчување на фасадите и прозорците, подобра изолација на покривите и енергетска санација на старите објекти, мерки кои можат значително да ја намалат потребата од користење клима-уреди.
Болниците и инфраструктурата под огромен притисок
Топлотниот бран веќе предизвикува сериозни последици низ Европа. Во Велика Британија е измерена рекордна јунска температура од 36,7 степени Целзиусови, се затвораат училишта, а железничкиот и авионскиот сообраќај се соочуваат со бројни прекини.
Климатолозите предупредуваат дека Европа повеќе не се соочува со теоретска дебата за климатските промени, туку со сериозна закана за јавното здравје. Според нив, растечките температури веќе одземаат човечки животи, а без сериозни инвестиции во адаптација на градовите и зградите, ваквите екстремни топлотни бранови ќе стануваат сè почести и поопасни.