Томас Л. Фридман, колумнист на „Њујорк тајмс“ (NYT) и аналитичар за надворешна политика, упатува драматичен апел до европските сојузници во нов колумна. Иако признава дека Доналд Трамп направил сè што можел за да го понижи НАТО, Фридман тврди дека Европа повеќе нема луксуз да стои настрана додека Иран ја презема контролата врз светските енергетски артерии.
Фридман ја започнува својата колумна директно обраќајќи се на членовите на НАТО: „Ве разбирам. Го презирате претседателот Трамп од сите вистински причини. Тој ѝ го сврте грбот на Украина. Се закани дека ќе го земе Гренланд и ќе ја анектира Канада. Му се додворуваше на Владимир Путин. Тој ги еродира демократските институции на Америка. Ве навреди толку многу што германскиот канцелар неодамна го нападна Иран за „понижување“ на Трамповата Америка. Сфаќам сè тоа.“
Но, колумнистот на NYT веднаш додава остро „но“: „Сега преболете го тоа. Соберете ги вашите морнарици и упатете се кон Персискиот Залив сега. Придружете се на американската армада за да ставите до знаење дека на Иран никогаш, ама баш никогаш, нема да му биде дозволено да одлучува кој може, а кој не може да помине низ Ормутскиот теснец.“
Фридман не штеди зборови на критика на сметка на американскиот претседател и израелскиот премиер. Тој ги опишува како „двајца безгрижни егомани кои не се ни приближно толку паметни колку што мислат дека се“. Според него, Трамп и Бенјамин Нетанјаху се ставиле во ќош, но проблемот е што тие „нè потпреле и останатите нас во истиот ќош“.
Авторот нагласува дека двајцата ја започнале оваа војна без никаква стратегија за „утрото потоа“, без консултација со НАТО и без трошка меѓународен легитимитет од ОН. Сепак, Фридман предупредува дека дозволувањето на Иран да го држи Ормутскиот теснец како заложник би значело трајна нестабилност за Европа, на која очајно ѝ е потребен гас од Заливот ако не сака да се врати во зависност од Русија.
Еден од најголемите стравувања на Фридман е притисокот на Иран трајно да ги промени правилата за пловидба. Тој цитира податоци од „Лојдс Лист Интелиџенс“, во кои се вели дека Техеран веќе основал нова агенција наречена „Управа за теснецот во Персискиот Залив“.
„Иран се позиционира како единствен орган што издава транзитни дозволи. Тие веќе почнаа да испраќаат формулари до бродовите за собирање такси“, пишува Фридман. Тој предупредува дека ова би можело да постави опасен преседан: „Ако ова стане норма, кој знае кои други земји ќе постават патарини на клучните морски патишта покрај нивните брегови?“.
Колумнистот признава дека Трамп и „Биби“ не направиле ништо за да ја заслужат поддршката на НАТО, што го води до тажен заклучок: „Нашите сојузници речиси сигурно ќе го отфрлат овој апел. Она што е неопходно сега можеби станало невозможно затоа што Трамп толку долго ја оцрнуваше алијансата и беше рамнодушен кон енергетската криза што оваа војна ја донесе во Европа.“
Фридман објаснува во колумната дека на Блискиот Исток моментално се борат два модели на иднината. Едниот е моделот „Дахија“ – шиитското предградие Бејрут и упориштето на Хезболах. Тоа е визија за антимодерен, пуритански и недемократски фундаментализам што Иран го наметнува насекаде каде што ќе стапне.
„Тоа е бакнеж на смртта за секоја земја“, пишува Фридман.
Од другата страна е „моделот на Дубаи“ – оној инициран од Емиратите, кој се базира на одговорна бирократија, умерен ислам, религиозен плурализам и отвореност кон светот. Иран, тврди Фридман, сака да го уништи токму тој модел затоа што им се допаѓа на младите Арапи.
„Разбирам зошто нашите сојузници во НАТО сакаат да ги гледаат Трамп и Нетанјаху како го жнеат она што го посеале“, заклучува Фридман во „Њујорк тајмс“ и додава „Но, овие двајца ужасни лидери го посеаа ветерот – и сите ние ќе ја жнееме бурата ако Иран излезе посилен од ова“.