Администрацијата на Доналд Трамп ѝ соопшти на Украина дека безбедносните гаранции на САД зависат од тоа дали Киев ќе се согласи на мировен договор, кој веројатно би вклучувал отстапување на регионот Донбас на Русија, според осум лица запознаени со преговорите.
Вашингтон, исто така, навести дека ќе ѝ вети на Украина повеќе оружје за да ја зајакне својата армија во мирно време ако, како цена за мир со Русија, се согласи да ги повлече своите сили од делови од источниот регион што го контролира, рекоа две лица, објави Фајненшл тајмс.
Украинскиот претседател Володимир Зеленски се надеваше дека ќе потпише документи за безбедносни гаранции и повоен „план за просперитет“ со САД уште овој месец, што би му дало предност на Киев во идните преговори со Москва.
Сепак, Вашингтон сега сигнализира дека безбедносните обврски на Америка зависат од постигнувањето договор со Русија. Украинските и европските претставници ја опишаа позицијата на САД како обид да се принуди Киев на болни територијални отстапки што Москва ги бараше во кој било договор.
САД сè уште не дале конечно одобрение за каков било договор, иако Зеленски рече дека текстовите за безбедносни гаранции што ги разговарал со претседателот Доналд Трамп во Давос минатата недела се „100 проценти подготвени“. Висок украински функционер рече дека е сè понејасно дали САД ќе се обврзат. „Тие одложуваат секој пат кога треба да се потпишат гаранциите“, рече функционерот.
Откако Трамп и Зеленски се сретнаа во Вашингтон минатиот месец, американските функционери рекоа дека понудата за безбедносни гаранции на САД „нема да биде на маса засекогаш“, без да образложат. Украина сака да ги потврди безбедносните гаранции на САД пред да се откаже од која било територија.
Сепак, САД веруваат дека Киев мора да се откаже од Донбас за да ја заврши војната и вложуваат малку напор да го притиснат рускиот лидер Владимир Путин да се откаже од едно од своите најтврдоглави барања, изјавија за FT луѓе запознаени со ова прашање.
Руските сили не успеаја целосно да го заземат Донбас речиси четири години, и покрај тоа што постигнаа напредок со неверојатна цена од околу 30.000 војници месечно оваа година.
Одговарајќи на прашања за условите на безбедносните гаранции, Ана Кели, заменик-портпаролката на Белата куќа, рече: „Тоа е целосно неточно – единствената улога на САД во мировниот процес е да ги зближи двете страни за да постигнат договор.“
„Срамно е што Фајненшл тајмс им дозволува на злонамерните актери анонимно да лажат за да го поткопаат мировниот процес, кој е во одлична позиција по историскиот трилатерален состанок во Абу Даби овој викенд“, додаде таа. Лице запознаено со ставот на САД рече дека Вашингтон „не се обидува да наметне никакви територијални отстапки на Украина“.
САД изјавија дека безбедносните гаранции зависат од тоа дали двете страни ќе се согласат за мировен договор, но содржината на тој договор зависи од Русија и Украина.“
Зеленски во петокот изјави дека тој и Трамп ги „финализирале“ билатералните безбедносни гаранции меѓу САД и Украина за време на нивниот престој во Давос. Територијалното прашање остана нерешено додека Киев влезе во своите први трилатерални разговори со Вашингтон и Москва, што се одржаа овој викенд во Абу Даби.
Канцеларијата на претседателот Зеленски не одговори на барањето за коментар. Сепак, висок функционер во Киев рече дека Американците „ги користат гаранциите… за да ја поттикнат Украина“ кон отстапки за кои веруваат дека би можеле да ја доведат „Русија на преговарачка маса“.
Функционерот рече дека клучна причина зошто договорот за просперитет за Украина останува непотпишан е тоа што Зеленски и Трамп се согласија во Давос дека документот треба дополнително да се доработи.
Донбас, кој се состои од покраините Донецк и Луганск, е бедем против руските инвазивни сили од 2014 година. Одбранбената линија долга 50 километри што ги опфаќа градовите Краматорск, Славјанск, Дружкивка и Костјантинивка често се нарекува „тврдински појас“. Тој претставува црвена линија за Зеленски и повеќето Украинци, според анкетите од почетокот на овој месец.
САД ја повикуваат Украина да ги повлече своите сили од регионот Донбас за да создаде „слободна економска зона“. Вашингтон првично изјави дека сака „демилитаризирана зона“ што ќе биде меѓународно призната како руска територија. Москва изјави дека ќе се согласи да ја распореди својата национална гарда и полиција во демилитаризираната зона наместо своите вооружени сили.
Но, по отпорот од Киев и неговите европски партнери, Трамп на крајот постигна компромис со Зеленски, согласувајќи се дека областа може да биде следена од неутрални сили. Зеленски почна да ја поддржува идејата за „слободна економска зона“, но само ако таа остане меѓународно призната бидејќи украинските и руските сили се повлекуваат на еднаква оддалеченост од неа.
Предложените обврски на САД вклучуваат ветување дека гаранциите ќе го „одразуваат“ Член 5, клаузулата за одбрана на НАТО, и ветување за координиран воен одговор во случај на продолжен напад, рекоа две лица запознаени со ова прашање.
Но, ризикува да биде премногу нејасно за да го задоволи Киев и премногу широко за Русија, додаде едно од лицата. Кремљ инсистираше дека нема да ја заврши војната освен ако Украина еднострано и целосно не се повлече од регионот Донбас. „Во моментов има огромен притисок врз Украинците“, изјави еден од изворите за FT.
Доколку Русија го добие Донбас како дел од мировен договор или го заземе со сила, украинските претставници и воените аналитичари велат дека тоа ќе им даде на силите на Москва лансирна рампа за напад подлабоко во Украина.
Зборувајќи на настан за Украина во Давос во четврток наутро, специјалниот претставник на Трамп, Стив Виткоф, рече дека е постигнат значителен напредок во мировните разговори со Украинците. „Мислам дека го сведовме на едно прашање… а тоа значи дека е решливо“, додаде тој, во референца за која Зеленски подоцна рече дека се однесува на регионот Донбас.
Виткоф на платформата X рече дека разговорите во Абу Даби „биле многу конструктивни и дека се направени планови за продолжување на разговорите следната недела“ во главниот град на Емиратите. Зеленски потврди втор трилатерален состанок подоцна оваа недела, но рече дека претстои „понатамошна дипломатска работа“ за „сложени политички прашања што остануваат нерешени“.