Американскиот претседател Доналд Трамп повторно го привлече вниманието на светската јавност откако оваа недела најави можен воен напад врз мистериозниот подземен комплекс „Пикакс“ во Иран.
Трамп тврди дека Иран на оваа строго обезбедена локација крие центрифуги за збогатување ураниум.
„Многу е веројатно дека наскоро ќе ја нападнеме таа област. И тие не можат ништо да направат во врска со тоа“, изјави Трамп пред новинарите во Белата куќа.
Иран, пак, се закани дека ќе го „прошири“ конфликтот доколку САД ги нападнат неговите нуклеарни постројки.
Комплексот се наоѓа длабоко под планината Пикакс, на околу два километри од клучниот нуклеарен објект Натанц, во иранската покраина Исфахан.
Поради исклучителната тајност, на инспекторите од Меѓународната агенција за атомска енергија (МААЕ) никогаш не им било дозволено да влезат во комплексот. Најголемиот дел од информациите се темелат на сателитски снимки и проценки на разузнавачките служби.
Комерцијалните сателитски снимки откриле интензивни градежни работи кои на оваа локација траат уште од 2020 година. Забележани се нови влезови во тунелите, безбедносни инсталации и огромни количини ископана карпа.
Според снимките, изградбата значително се забрзала по силната експлозија во Натанц во јули 2020 година, која иранските власти ја оценија како чин на саботажа.
Техеран тогаш најави дека чувствителната опрема ќе биде преместена на побезбедна, подземна локација.
Според проценките на Институтот за наука и меѓународна безбедност од Вашингтон, новиот објект би можел да се наоѓа на длабочина меѓу 80 и 100 метри под земја, што го прави значително подлабок и подобро заштитен од сите досега познати ирански нуклеарни постројки.
Воени експерти и аналитичари, меѓу кои и Фарзин Надими од Вашингтонскиот институт, истакнуваат дека планината станала клучна стратешка точка бидејќи нејзината најголема предност е отпорноста на бомби за уништување бункери и близината до нуклеарниот комплекс Натанц.
По пријавените оштетувања на постројките во Фордо, Натанц и Исфахан за време на американско-израелските бомбардирања во јуни 2025 година, се очекува Иран своите најчувствителни активности да ги концентрира токму во овој силно утврден планински бункер.
Прашањето што сега ги преокупира воените планери е дали ваков комплекс воопшто може да биде уништен со воздушен напад.
Поради длабочината од речиси 100 метри, се поставува прашањето дали дури и најсовремените американски бомби за уништување бункери би можеле да стигнат до јадрото на објектот.
Овие бомби се конструирани да продрат длабоко во земјата пред да експлодираат, но и најмоќните модели имаат ограничена способност за продирање.
Дали би можеле да уништат комплекс закопан толку длабоко како оној под планината Пикакс останува предмет на дебата меѓу воените експерти, бидејќи точниот распоред на тунелите, нивната длабочина и местоположбата на критичната инфраструктура никогаш не биле јавно објавени.
Некои аналитичари сметаат дека, доколку оваа локација некогаш стане цел на напад, целта можеби нема да биде целосно уништување на комплексот. Според нив, пореална воена цел би било уривање на влезовите во тунелите, оштетување на пристапните патишта или онеспособување на придружната инфраструктура, што значително би го отежнало или целосно би го запрело функционирањето на објектот.