Бугарија во недела ќе гласа на претседателските избори, на кои во центарот на политичката дебата се безбедноста, војната во Украина, односите со Русија и надворешнополитичката ориентација на земјата. Изборната кампања се одвива во услови на зголемени тензии во регионот на Црното Море, додека кандидатите нудат различни пристапи кон европската безбедност и улогата на Бугарија во поддршката за Киев.
Според предизборните анкети, актуелната претседателка Илијана Јотова има водство пред својот главен противкандидат, Андреј Ѓуров, кој ја има поддршката на прозападната опозиција. Сепак, конечниот исход ќе зависи од излезноста и од распределбата на гласовите меѓу кандидатите, со оглед на тоа што на изборите учествуваат вкупно 27 кандидати.
Јотова ја презеде претседателската функција во јануари, откако Румен Радев поднесе оставка за да се вклучи во парламентарната трка. По изборите, Радев стана премиер, со што претседателската функција премина во рацете на неговата долгогодишна соработничка.
Поранешната новинарка и европратеничка од редовите на бугарските социјалисти ја гради кампањата врз повиците за национално единство, борбата против сиромаштијата и завршување на војната во Украина. Таа се претставува како кандидатка за мир и повикува на дипломатско решение на конфликтот меѓу Москва и Киев.
Според анкетата на институтот „Маркет линкс“, објавена во средата, Јотова има поддршка од 47,3 проценти од испитаниците, додека Ѓуров добива 30,6 проценти. Очекувањата се дека излезноста ќе биде под 40 проценти, што може да влијае врз конечниот резултат и врз можноста изборите да завршат во првиот круг.
Доколку ниту еден кандидат не го освои потребниот број гласови, вториот круг е закажан за 1 ноември. Во случај на победа, Јотова ќе стане првата жена избрана за претседател на Бугарија.
Во надворешната политика Јотова не го доведува во прашање членството на Бугарија во Европската Унија и НАТО, но се противи на продолжувањето на воената помош за Украина. Наместо тоа, таа повикува на преговори меѓу Киев и Москва и ја критикува иницијативата на европските држави за дополнителна поддршка на Украина.
„Не ни треба Коалиција на подготвените за Украина, туку Коалиција за мир во Украина“, изјави Јотова на предизборен собир.
Нејзините пораки се надоврзуваат на политичките ставови на Радев, кој во повеќе наврати се залагаше за дипломатско решение на војната и изразуваше резерви кон испраќањето воена помош за Киев. Прашањето за односите со Русија и понатаму е едно од најчувствителните во бугарската политика, во која се судираат различни ставови за безбедноста, енергетиката и европската солидарност.
Андреј Ѓуров, поранешен вицегувернер на Бугарската народна банка и поранешен вршител на должноста премиер, застапува цврста евроатлантска ориентација. Тој ја критикува надворешната политика на Радев и нагласува дека дипломатијата е неопходна, но не може да ги замени одбранбените капацитети.
За Ѓуров, безбедноста на Бугарија е тесно поврзана со нејзините обврски како членка на НАТО и ЕУ, како и со соработката со западните партнери. Неговата кампања нуди поинаков пристап кон војната во Украина и кон прашањето за воената поддршка за Киев.
Разликите меѓу двајцата водечки кандидати ја одразуваат пошироката дебата во бугарското општество за тоа како земјата треба да се постави во однос на Русија, Украина и европската безбедност.
И покрај водството на Јотова во анкетите, очекуваната излезност под 40 проценти отвора прашања за одѕивот на гласачите и за довербата во политичкиот процес. Ниската излезност може да ја промени распределбата на гласовите, особено ако поддржувачите на одделни кандидати се помотивирани да излезат на гласање.
Претседателските избори се одржуваат во период на политички промени во Бугарија, по оставката на Радев и неговото преминување на премиерската функција. Резултатот ќе покаже каква поддршка имаат различните визии за надворешната политика, безбедноста и односите со европските партнери.
Гласањето во недела ќе биде важен тест и за политичката поддршка на Јотова, која ја презеде функцијата по Радев, и за опозицискиот кандидат Ѓуров, кој настапува со порака за поцврсто евроатлантско позиционирање на земјата.