Европската Унија вчера објави дека ќе ги продолжи мерките за заштита за 4,4 милиони Украинци кои живеат на нејзина територија за уште една година, но во исто време воведува важно ограничување – на мажите на воена возраст повеќе нема да им биде дозволено да влезат според мерката. Целта, како што се вели, е подобро усогласување со украинските правила за воена мобилизација.
Одлуката на ЕУ следи по сè поизразениот тренд на заострување на условите за привремена заштита низ цела Европа. Данска го направи истото прилагодување само еден ден претходно, додека земји како Чешка веќе подготвуваат закони што подетално го регулираат статусот на Украинците под привремена заштита.
Европската Унија го активираше механизмот за привремена заштита за Украинците веднаш по почетокот на руската инвазија, но мерките мора да се обновуваат секоја година. Пред вчерашното објавување, заштитата требаше да истече во март 2027 година. Новата одлука ќе ја продолжи заштитата до март 2028 година, додека земјите-членки на ЕУ разговараат за тоа како да го префрлат постојниот систем на постабилна и долгорочна основа.
„Украинците во ЕУ сега имаат потреба од јасност… затоа продолжуваме со продолжувањето толку рано, наместо да чекаме до 2027 година“, рече Магнус Брунер, комесар на ЕУ за миграција.
Како клучна иновација, ЕУ воведува ограничување за мажите на воена возраст на кои им е забрането да ја напуштат земјата според украинскиот закон, за да ги спречи да го користат механизмот за привремена заштита.
„Ова е она што Украина нè замоли да го направиме“, рече комесарот Брунер. Портпаролот на Европската комисија подоцна ја разјасни таа изјава, наведувајќи дека комесарот мислел дека Комисијата „ја следела својата докажана методологија во соработката со Украина“. Ова подразбира постојани консултации со неколку министерства на украинската влада, што е вообичаена практика на ЕУ во сите аспекти на поддршката на Украина.
Мисијата на Украина во ЕУ изјави дека „исклучително ја ценат намерата на Европската Унија да ја продолжи привремената заштита за украинските граѓани на нејзина територија за уште една година“. Во соопштението се додава дека предложените измени „имаат за цел да обезбедат поголема правна јасност и конзистентност помеѓу механизмите на ЕУ и украинското национално законодавство при проценка на новите барања“.
Од друга страна, воведувањето на рестриктивни мерки предизвика остри критики од Мајкл О’Флаерти, комесарот за човекови права на Советот на Европа. Тој истакнува дека промената предизвикува загриженост во врска со почитувањето на човековите права. „Прашањата поврзани со воената служба може да бидат основа за барање заштита, а земјите-членки мора да обезбедат пристап до проценка од случај до случај“, се вели во соопштението од канцеларијата на О’Флаерти.
Новите ограничувања нема да важат ретроактивно за мажите кои претходно аплицирале и добиле привремена заштита во Европската Унија. Комесарот Брунер истакна дека лицата кои повеќе не ги исполнуваат условите за привремена заштита сè уште можат да аплицираат за азил според општите процедури.
Се очекува новите правила да стапат во сила за неколку недели, штом земјите-членки на ЕУ формално ја усвојат мерката и таа биде објавена во официјалниот весник на Европската Унија.