Официјална Москва потврди дека добила отворено писмо од украинскиот претседател Володимир Зеленски во кое тој повикува на директна средба лице в лице со Владимир Путин за да се стави крај на војната. Кремљ прв одговори – тие го потврдија приемот на писмото и рекоа дека Путин наскоро ќе биде информиран за неговата содржина.
Кратко потоа, Кремљ ја повтори својата стара позиција и рече дека Зеленски е добредојден да се сретне со Путин, но само во Москва. Самиот руски претседател коментираше за можноста за договор еден ден претходно, но веднаш го повлече чкрапалото. „Дали г-дин Зеленски е воопшто легитимен претставник на Украина? Тоа е прашање за правници и за детална правна анализа“, рече Путин, веднаш фрлајќи дебела сенка на сомнеж врз какви било идни преговори.
Тонот на писмото испратено од украинскиот лидер беше пркосен, дури и потсмевлив, и директно го привлекува вниманието кон неодамнешните успешни украински напади длабоко на руска територија. Зеленски отворено рече дека по 26 години на власт, „годините почнуваат да земаат данок“ врз рускиот претседател.
И покрај суровиот тон, писмото содржи и целосно директна покана. „Украина предлага да се заврши оваа војна преку директен ангажман меѓу нас – и вас. Предлагам состанок“, напиша украинскиот претседател. Секако, ова не е нова понуда од Киев, но она што овој пат привлече посебно внимание е јавното признание од страна на официјален Киев дека Соединетите Држави во моментов се „целосно фокусирани на проблемот со Иран“.
„Би било погрешно едноставно да седиме и да чекаме војната во Европа да се врати во центарот на американското внимание. Мирот може да дојде само преку директен ангажман меѓу Украина и Русија“, нагласи Зеленски, повикувајќи и на целосен прекин на огнот за време на траењето на предложените преговори. Сепак, ова е опција што Путин ја отфрли само неколку часа претходно.
Зборувајќи со странски новинари во Санкт Петербург, пред дури и да ја види вистинската содржина на писмото, Путин рече дека е „сигурно подготвен и спремен да постигне договор со Украина“, но додаде дека другата страна мора да се согласи на компромис. Рускиот претседател отворено предложи Европската Унија, со Доналд Трамп преокупиран со кризата во Иран, да изврши притисок врз Зеленски да отстапи територија.
Долгогодишната позиција на Путин останува непроменета и цврста: Украина мора целосно да се повлече од четирите региони што Русија ги окупира делумно – Донецк, Луганск, Херсон и Запорожје – и трајно да ги напушти сите напори за влез во НАТО. Украинската влада повторно категорично отфрли каква било идеја за отстапување територија, нагласувајќи дека тоа само ќе ја охрабри Русија да започне уште една инвазија. Тие потсетија на 2022 година, кога Москва започна тотална војна, осум години откако нелегално го анектираше Кримскиот полуостров.
Мировните преговори се во застој со месеци, а сите претходни обиди во Женева, Абу Даби и Истанбул не успеаја. Во писмо кое опфаќа повеќе од 1.800 зборови, Зеленски му рече на Путин: „Не е дека ние во Украина сме премногу загрижени за судбината на руските војници по сè што вашата војна донесе во нашата земја. Но, навистина ми е грижа за Украинците. Ги губиме нашите луѓе и секоја загуба е болна за нас“.
Украинскиот претседател додаде дека самите Руси се замориле од постојаните напади на украински беспилотни летала и ракети, недостигот на гориво, зголемувањето на цените и самата војна.
„Не плашете се да го изберете излезот од оваа војна. Тоа е главното нешто што сега се бара од вас“, рече Зеленски, предлагајќи преговорите лице в лице да се одржат во неутрална земја, како што се Швајцарија или Турција.
Шефот на украинската дипломатија, Андриј Сибиха, целосно го поддржа овој потег, нагласувајќи дека отвореното писмо е сериозен и значаен предлог за прекин на конфликтот. „Очекуваме подеднакво значаен одговор од руската страна. Време е да се заврши оваа војна и да се избере мир“, рече министерот.
Интересно е што писмото на украинскиот претседател е испратено точно на денот кога Путин беше во Санкт Петербург на голем економски форум. Само еден ден претходно, Киев изврши жесток напад со беспилотни летала на периферијата на тој град, што Зеленски иронично го опиша во своето писмо како „одење кај гостите“.
Во исто време, војната беснее на други фронтови. Властите во окупираниот Крим, кои се поддржани од Москва, ја обвинија Украина за нападите во Симферопол во кои загинаа четири лица. Од друга страна, од украинската страна дојде потврда дека успешно го погодиле големото складиште за гориво таму.
Целата ситуација ја коментираше и американскиот претседател Доналд Трамп, кој верува дека токму САД одиграа клучна улога во приближувањето на двете земји кон мирот. „Мислам дека би било одлично тие да се сретнат. Треба да го направат тоа и да го разработат“, рече Трамп.
Кога новинар го праша за какви компромиси двете страни би морале да се согласат, американскиот претседател кратко одговори дека „подобро би молчел за тоа“, но додаде: „Сакам двете страни да направат одредени отстапки и мислам дека на крајот ќе го сторат тоа.“