Иако Иранската револуција од 1979 година се чинеше дека стави крај на практиката на пренесување на власта од татко на син, таа надеж сега е разбиена. Моџтаба Хамнеи, вториот син на покојниот врховен лидер Али Хамнеи, е назначен на позицијата што неговиот татко ја држеше речиси четири децении, сè до неговата смрт во воздушен напад на САД и Израел. Потегот на 88-членото Собрание на експерти, и покрај противењето на многу Иранци, ја трансформираше Исламската Република во династија, објавува CNN.
Американскиот претседател Доналд Трамп минатата недела изјави дека назначувањето на Хамнеи за наследник на неговиот татко би било „неприфатливо“. Во нападот на САД и Израел во кој загина неговиот татко беа убиени и други членови на семејството.
Според државните медиуми, ќерката, внуката, снаата и зетот на ајатолахот Али Хамнеи беа убиени. Неколку дена подоцна, сопругата на покојниот врховен лидер – мајката на Моџтаба – исто така почина од повредите.
Моџтаба Хамнеи е роден во 1969 година и, како и неговите браќа, добил религиозно образование, иако никогаш не го достигнал рангот на муџтахид, ниво на исламска јуриспруденција што многу лојални на режимот го сметаат за суштинско за улогата на врховен лидер.
Тој е во брак со Захрам, ќерка на поранешниот претседател на парламентот и близок помошник на Хамнеи, Голам Хадад Адел. Со години, Моџтаба работел од сенка, избегнувајќи го вниманието на јавноста, но бил централна фигура во огромниот административен апарат на својот татко. Развил блиски врски со Корпусот на Исламската револуционерна гарда (ИРГЦ) и економските мрежи што го поддржуваат режимот.
За набљудувачите на Иран, неговото влијание било очигледно дури и без формална висока позиција. Во последниве години, работејќи во канцеларијата на својот татко, тој сè повеќе се позиционирал како потенцијален наследник, а во 2021 година, на социјалните мрежи се појавија слики од поддржувачи кои отворено го промовираат како следниот лидер на улиците на Техеран.
Многумина веруваат дека тој одиграл клучна улога во победата на тврдокорниот Махмуд Ахмадинеџад на претседателските избори во 2005 година. Познато е дека ги мобилизирал мрежите на ИРГК за да ја поддржат кандидатурата на тогашниот градоначалник на Техеран против попознатиот Акбар Хашеми Рафсанџани, ривал на Хамнеи.
До 2009 година, кога милиони Иранци излегоа на улиците за да протестираат против реизборот на Ахмадинеџад во она што го сметаа за наместени избори, беше јасно дека Моџтаба не е само син на лидерот, туку и политички актер сам по себе. Востанието беше брутално потиснато, а демонстрантите извикуваа на улиците: „Моџтаба, нека умреш за да не ја преземеш улогата на лидер“.
САД го санкционираа во 2019 година откако Министерството за финансии на САД го обвини за тесна соработка со командантот на моќната Револуционерна гарда во унапредувањето на она што го опиша како „дестабилизирачки регионални амбиции и угнетувачки домашни цели“ на неговиот татко.
Надежите за подемократска иднина за Иран сега веројатно се уништени, бидејќи назначувањето на Моџтаба испраќа недвосмислена порака за насоката во која тврдокорните владетели на Иран сакаат да го водат режимот. Тоа сугерира дека Револуционерната гарда и нивните сојузници се порешени од кога било да го продолжат наследството и политиките на Али Хамнеи.
Моџтаба нема искуство во управувањето, бидејќи никогаш не водел голема организација или институција. Тој ретко јавно зборувал за многуте социјални, економски, културни и политички предизвици со кои се соочува земјата, дури и пред уништувањето на војната. Неговиот поглед на светот бил обликуван во сенката на неговиот татко.
„Со негово избирање, иранските владетели би сигнализирале „континуитет на режимот“, изјави за Си-Ен-Ен Маха Јахја, директорка на Центарот Карнеги за Блискиот Исток во Бејрут, пред да биде потврдено назначувањето на Моџтаба. Таа додаде дека овој потег може да се протолкува и како порака од режимот дека американско-израелскиот воен притисок „нема да ги принуди да ја променат својата позиција“.