Новиот систем за влез и излез од ЕУ ќе биде целосно имплементиран дури од септември 2026 година поради долги чекања и проблеми на аеродромите
Целосната имплементација на новиот систем за влез и излез од ЕУ (EES) е одложена поради растечките загрижености дека може да доведе до сериозен сообраќаен хаос во текот на летната сезона, потврди Европската комисија.
Системот EES се дискутира со години и неговата имплементација е одложувана неколку пати. Новите гранични контроли конечно беа лансирани во октомври 2025 година, додека системот постепено се воведува во пристаништата и аеродромите. Контролите се соочија со почетни проблеми во рана фаза, предизвикувајќи значителни доцнења за патниците, особено на граничните премини.
Иако беше планирано EES да биде целосно оперативен на сите граници на ЕУ во април 2026 година, овој рок сега е поместен до септември 2026 година. На аеродромите каде што EES веќе е оперативен, патниците од земјите надвор од ЕУ се должни да ги регистрираат своите биометриски податоци на специјални киосци. Во почетната фаза, прагот за регистрирање на пристигнувања на државјани од трети земји беше поставен на само 10 проценти.
Од 9 јануари, овој процент е зголемен на 35 проценти, а системот оттогаш е воведен на дополнителни аеродроми и пристаништа. Новите гранични проверки веќе предизвикуваат сериозни проблеми за патниците, кои пријавуваат долги редици и бавни процедури. Во некои случаи, патниците дури и ги пропуштиле своите летови. Извештај објавен кон крајот на минатата година од страна на Меѓународниот совет на аеродроми во Европа (ACI Europe) покажа дека постепеното воведување на биометрискиот систем довело до зголемување на времето на чекање на аеродромите до 70 проценти, а во некои случаи и до три часа.
Во декември, аеродромот во Лисабон беше принуден да ја суспендира имплементацијата на EES за три месеци откако „сериозните недостатоци“ во граничните контроли предизвикаа огромни одложувања. Според некои извештаи, патниците потоа чекале до седум часа.
Целосното спроведување на EES беше одложено токму за да се избегне хаос за време на летната сезона на патувања. Новиот рок за целосно спроведување на системот на границите на ЕУ и Шенген зоната сега е септември 2026 година.
„Имплементацијата на таков систем од големи размери е сложена задача“, рече портпаролот на Европската комисија, Маркус Ламерт, според BTN Europe.
Одлуката значи дека земјите-членки ќе имаат поголема флексибилност во собирањето биометриски податоци, во зависност од тоа како нивните транспортни центри ќе се справат со зголеменото работно оптоварување. Во пракса, ова значи дека патниците сè уште ќе добиваат печати за пасош на границите во некои случаи во наредните месеци. Генералниот директор на ACI Europe, Оливие Јанковец, предупреди во декември дека понатамошната имплементација на системот неизбежно ќе доведе до значително поголем метеж и системски нарушувања за аеродромите и авиокомпаниите. Според него, таквата ситуација би можела да резултира и со „сериозни безбедносни ризици“, објавува Euronews.