Американски авион E-3 Sentry AWACS беше уништен во ирански ракетен и беспилотен напад врз воздухопловната база Принц Султан на 27 март. Во нападот беа повредени повеќе од десетина припадници на американските сили, од кои двајца сериозно, а беа оштетени и авиони за полнење гориво, објави Defense Industry Europe.
Портпаролот на Централната команда на САД одби да коментира за инцидентот. Фотографијата прегледана од списанието Air & Space Forces наводно покажува значителна штета на авион E-3 во базата, но обемот на штетата не е независно потврден.
Доколку се потврди, официјалните лица велат дека штетата би можела да биде непоправлива. Според неофицијални податоци, шест авиони E-3 биле стационирани во базата пред нападот.
Авионите E-3 AWACS играа централна улога во воздушните операции на САД од крајот на 1970-тите, обезбедувајќи можности за команда и контрола, разузнавање, надзор и извидување. Тие беа интензивно користени во конфликти како што се операцијата Пустинска бура, војната во Косово и операциите во Ирак, Авганистан и против Исламската држава.
Сепак, флотата е намалена на 16 авиони, со оперативна подготвеност од околу 56 проценти во фискалната 2024 година. Експертите велат дека губењето на оперативниот E-3 би можело значително да влијае на способноста на Воздухопловните сили да управуваат со воздушните операции.
„Губењето на овој E-3 е исклучително проблематично со оглед на тоа колку се критични овие „менаџери на борбени авиони“ за сè, од координацијата на воздушниот простор и избегнувањето конфликти со авиони до насочувањето и обезбедувањето други борбени операции потребни на сите сили на бојното поле“, рече Хедер Пени.
Аналитичарите велат дека штетата би можела да создаде празнини во прегледот на бојното поле и да ја ограничи ефикасноста на насочувањето. „На краток рок, тоа е значителна загуба за воените напори“, рече Кели Гриеко. „Ќе има последици. Ќе има дупки во надзорот на областа“.
Пени додаде дека пилотите на борбени авиони во голема мера се потпираат на AWACS за свесност за ситуацијата. „Вредноста на E-3 и неговите „менаџери на борбени авиони“ е во тоа што тие ја гледаат пошироката слика“, рече таа. „Тие се шаховски велемајстори, додека пилотите на борбени авиони се борци“.
Експертите велат дека Иран се чини дека ги таргетира клучните елементи што овозможуваат воздушна супериорност на САД, вклучувајќи радарски системи, комуникациска инфраструктура и авиони за поддршка. „Ова сигурно не е случајност“, рече Гриеко.
„Се чини дека ова е намерна кампања насочена кон клучните средства на американската воздухопловна моќ“, додаде таа.
Службениците велат дека загубата дополнително ќе ја оптовари преостанатата флота AWACS и би можела да влијае на надзорот во регионот. Ситуацијата, исто така, ги нагласува тековните загрижености за застарената флота и доцнењата во воведувањето системи за замена.
„Едноставно презедовме премногу ризици во областа на управувањето со борбените операции, и со персонал и со авиони“, рече Пени. „Вселенските капацитети ќе бидат извонредни, но денес ги немаме. И ова е пример за тоа како не можеме секогаш да го избереме времето на конфликт, па затоа не можеме да чекаме идни капацитети што сè уште не се оперативни.“
„Е-7 е многу потребна замена за Е-3. Притисокот што губењето на овој Е-3 ќе го предизвика не само врз персоналот, туку и врз самите капацитети и менаџерите за борба, а што потоа влијае на ефикасноста на целата сила, само ја нагласува потребата од забрзување на набавката и испораката на Е-7“, продолжи таа.
Според официјални лица, повеќе од 300 американски војници се ранети досега, а 13 загинаа. Неколку авиони, вклучувајќи воздушни танкери, беспилотни летала и борбени авиони, исто така се оштетени или изгубени во конфликтот, што дополнително ги оптоварува американските воздушни капацитети во регионот.