Кристин Лагард најави дека ќе се повлече од функцијата претседателка на Европската централна банка (ЕЦБ) девет месеци пред истекот на мандатот. Како причина ја наведе желбата слободно да зборува за глобалните случувања и да се спротивстави на, како што вели, „искривувањето на вистината“, пренесува „Гардијан“.

Со оваа најава завршија повеќемесечните шпекулации за нејзината иднина во ЕЦБ. Лагард потврди дека функцијата ќе ја напушти во март следната година, наместо во октомври. Таа објасни дека правилата за неутралност што произлегуваат од нејзината функција ја ограничуваат во учеството во дебати за важни финансиски и економски прашања.

I have just informed my colleagues that I will step down as @ECB President on 7 February 2027.

It has been a source of great pride to serve this institution.

I thank all of those who have supported me on this journey over the past seven years. https://t.co/eSLLTaDAej

— Christine Lagarde (@Lagarde) October 29, 2026

Одлуката ја соопшти на крајот од прес-конференцијата на која ја образложи одлуката на ЕЦБ да ги задржи каматните стапки непроменети. Клучната депозитна стапка останува на 2,5 проценти, иако инфлацијата минатиот месец порасна на 3,8 проценти, што е највисоко ниво од септември 2023 година.

Лагард изјави дека сака да има слобода на говорот, слобода на изразување и можност да се ангажира околу теми што не се поврзани со монетарната политика.

Таа истакна дека функционерите на ЕЦБ се обврзани да ги почитуваат строгите правила за непартиско дејствување.

„Мораме да бидеме неутрални. За ситуацијата коментираме исклучиво низ призмата на монетарната политика“, рече Лагард, додавајќи дека таквиот мандат е „цената што ја плаќаме за независноста“.

Таа нагласи дека повеќе не се чувствува удобно да молчи за пошироките глобални проблеми.

„Ме интересира вистината, а гледам дека таа често се нарушува и дека ѝ противречат различни дезинформации“, изјави Лагард, без да наведе конкретни примери.

По повеќе од две децении на високи меѓународни економски и финансиски функции, таа смета дека сè уште може да придонесе во јавните дебати.

„Има работи што можам да ги кажам. Дали луѓето ќе ме слушаат или не, тоа е друго прашање. Но, чувствувам дека треба да ги кажам тие работи, а тоа не можам да го направам на мојата сегашна позиција“, порача таа.

Почнува трката за нејзин наследник

Предвременото заминување на Лагард го отвора процесот за избор на нов претседател на ЕЦБ во време кога еврозоната се соочува со слаб економски раст и инфлација над целното ниво.

Поранешната директорка на Меѓународниот монетарен фонд се споменува и како можна кандидатка за преземање на раководната функција во Светскиот економски форум (WEF), кој секоја година во јануари го одржува својот состанок во Давос.

Основачот на WEF, Клаус Шваб, се повлече минатата година по обвинувањата за финансиски и етички неправилности, кои тој ги отфрла.

Меѓу можните кандидати за наследник на Лагард на чело на ЕЦБ се поранешниот гувернер на холандската централна банка Клас Нот, шпанскиот банкар Пабло Ернандес де Кос, претседателот на германската централна банка Јоаким Нагел и претседателката на Европската инвестициска банка, Надија Калвињо.

Претседателот на ЕЦБ, институцијата што ја води монетарната политика во еврозоната, го именува Европскиот совет, кој ги обединува шефовите на државите и владите на земјите членки на ЕУ.

За да ги увери пазарите и вработените дека нејзиното заминување нема да ја наруши работата на централната банка, Лагард порача дека процесот за избор на нејзин наследник веќе започнал.

Таа додаде дека има „многу одлични кандидати“.

Политичката заднина на одлуката

Се шпекулира дека францускиот претседател Емануел Макрон ја поттикнал Лагард, поранешна француска министерка за финансии, да замине порано од функцијата.

На тој начин, нејзиниот наследник би бил избран пред можноста на чело на Франција да дојде кандидат од крајната десница или крајната левица. Предвременото заминување, исто така, би ѝ овозможило на Лагард да учествува во политички активности пред изборите во април следната година.

Макрон изјави дека промената на раководството во ЕЦБ мора да се подготви на „уреден и избалансиран начин“, во соработка со европските партнери. Тој воедно ѝ се заблагодари на Лагард за сработеното за време на нејзиниот мандат.

Холгер Шмидинг, главен економист во банката „Берeнберг“, смета дека Европската Унија на овој начин се обидува да се заштити од ризикот Марин Ле Пен да победи на претседателските избори во Франција во април или мај 2027 година.

„Европската Унија се обидува барем делумно да се заштити од ризикот десничарката Марин Ле Пен да победи на француските претседателски избори во април или мај 2027 година. Наследникот на Лагард ќе биде именуван додека во Елисејската палата сè уште се наоѓа изразено проевропскиот центрист Емануел Макрон. Тој е долгогодишен политички противник на Марин Ле Пен“, изјави Шмидинг.

Мандат обележан со кризи

Лагард ја презеде функцијата претседателка на ЕЦБ кон крајот на 2019 година, непосредно пред избувнувањето на пандемијата на коронавирусот.

За време на нејзиниот мандат, централната банка се соочи и со економските последици од војната во Украина, трговската политика на американскиот претседател Доналд Трамп и неговата војна на Блискиот Исток.

Лагард се појави и во видеообраќање со два фластери на лицето. Таа објасни дека станува збор за „помала интервенција претходно оваа недела“.

Притоа упати и порака до јавноста: „Слушајте ги советите на лекарите и редовно контролирајте ја кожата“.