Поскапувањето на храната во Европа сè уште не е завршено, иако инфлацијата покажува знаци на забавување. Климатските промени, повисоките транспортни трошоци и геополитичките тензии продолжуваат да ги притискаат цените на основните прехранбени производи, предупредуваат аналитичарите на Европската централна банка (ЕЦБ) во анализа објавена на 20 октомври 2026 година.
Од ЕЦБ посочуваат дека забавувањето на вкупната инфлација не значи дека цените на храната брзо ќе се намалат. Додека енергетските пазари покажуваат одредена стабилизација, прехранбениот сектор и натаму се соочува со повисоки производствени трошоци и намалена понуда на земјоделски производи.
Особено загрижувачки се последиците од летните суши во јужна и централна Европа. Намаленото производство на овошје, зеленчук, житни култури и маслиново масло создава дополнителен притисок врз пазарот. Со намалувањето на земјоделското производство поскапуваат суровините, а повисоките трошоци постепено се пренесуваат и врз потрошувачите.
Според анализата на економистите на ЕЦБ, климатските фактори сè повеќе влијаат врз цените на храната и веќе не можат да се сметаат за привремена појава. Поради тоа, враќањето на цените на пониско ниво е отежнато дури и кога другите компоненти на инфлацијата покажуваат знаци на смирување.
Поскапувањата не се ограничени само на земјите од еврозоната. Повисоките цени на европските пазари брзо се прелеваат и во регионот, особено во државите што зависат од увоз на земјоделски производи и прехранбени артикли.
Најголем товар чувствуваат домаќинствата со пониски приходи, кај кои храната зазема значителен дел од месечниот буџет. Секое ново поскапување го намалува износот што им останува за други основни потреби, меѓу кои здравствената заштита, образованието и културните активности.
Дополнителен притисок создаваат трошоците за транспорт и логистика на меѓународните трговски коридори. Геополитичките тензии внесуваат неизвесност во синџирите на снабдување, додека трговските маржи се уште еден фактор што влијае врз крајните цени во продавниците.
И покрај очекувањата вкупната инфлација постепено да се приближи до целта од два проценти, ЕЦБ останува претпазлива во однос на натамошното олабавување на монетарната политика. Цените на храната и натаму претставуваат ризик, а притисокот врз потрошувачите, според анализата, може да продолжи и во претстојните зимски месеци.