Грчкиот поет што сам го научи македонскиот јазик на 19 септември во Скопје лично ќе ја промовира „Раскинување на договорот“ – книга во која солидарноста со Македонија и личната побуна проговоруваат со ист глас
Сотирис Минас доаѓа во Македонија. На 19 септември 2026 година, сабота, во 12 часот, грчкиот поет и преведувач лично ќе учествува на централната промоција на својата книга „Раскинување на договорот“, во издание на „Матица македонска“. Настанот ќе се одржи во книжарницата на „Матица македонска“ на Булеварот на книгите во Скопје, на бул. „Св. Климент Охридски“ бр. 23. За книгата ќе говори писателот и книжевен критичар Иван Антоновски.
Минас не го наследил македонскиот јазик – го избрал. Иако нема македонско потекло, сам го научил, на него ги препеал сопствените песни и својата прва поетска книга ја објавил токму во Македонија, напоредно на грчки и на македонски. Тој избор не останува само израз на наклонетост: станува јавно залагање за македонскиот јазик, за македонскиот идентитет и за достоинството на луѓето на кои им припаѓаат.
„Мојата одлука да ја објавам оваа збирка во Македонија, преку издавачката куќа Матица македонска, е свесен чин на правда“, пишува Минас во авторската белешка. И додава: „Ова издание е мој директен судир со деценискиот молк и лаги.“
Двојазичноста за него е практично признавање на македонскиот идентитет, чин на солидарност и повик за заемна почит. Неговата порака е недвосмислена: „Цврсто верувам дека помирувањето започнува единствено преку прифаќањето на постоењето на другиот.“
Неговото читање на песната „Ми го одзедоа јазикот – македонскиот“ на Струшките вечери на поезијата беше поздравено со силен аплауз. Неговите објави на социјалните мрежи добија поддршка, но беа проследени и со навредливи коментари и закани од грчки националисти. Затоа зад јавниот одглас на неговото творештво стои и прашањето за личната храброст: што значи да се застане зад македонскиот јазик и тогаш кога тој избор предизвикува напади?
Во „Ми го одзедоа јазикот – македонскиот“, создадена по инспирација од „Ми го дадоа јазикот – грчкиот“ на Одисеас Елитис, Минас отвора поетски дијалог со македонското паметење. Низ пределите, исчезнатите села и зборовите што опстојуваат, проговорува за правото на мајчиниот јазик како неодделив дел од човечкото достоинство. Особената сила на оваа песна е во тоа што грчки поет му дава глас на македонското искуство: солидарноста не ја искажува оддалеку, туку и на јазикот на оние кон кои ја упатува.
Истовремено, „Раскинување на договорот“ е длабоко лична книга за љубовта, загубата, ранливоста и ослободувањето од туѓите мерила. Во нејзиното средиште е човекот што одбива друг да ја определува неговата вредност и да ги поставува условите за неговото постоење. Во авторската белешка Минас пишува:
„Тоа е мојот раскин со еден договор потпишан без мое знаење, кој ми наметнуваше потчинетост и сакаше да не постојам. Денес, тој договор го палам.“
Палењето на договорот е метафора на тој личен раскин со потчинетоста. Токму тука интимната побуна се поврзува со поширокото искуство: правото на човекот да се ослободи од својата траума и правото на народот слободно да го именува и да го зборува својот јазик се среќаваат во заедничката битка за вистината и достоинството.
Пријателството на Минас со Македонија се потврдува и преку неговата посветена преведувачка работа. Тој ја доближува македонската книжевност до грчките читатели, а грчкото творештво до македонската публика, отворајќи простор за заемно запознавање и почит. Неговото залагање добива конкретен книжевен израз: македонскиот збор станува достапен и на грчки јазик, а со него и творештвото, искуството и културата на Македонија.
На 19 септември имаме можност на оваа солидарност да ѝ одговориме со присуство. Да го запознаеме човекот зад песните. Да го слушнеме македонскиот јазик од автор што го избрал по сопствена волја и го претворил во јазик на својата поезија. Да покажеме дека Македонија го препознава и го цени пријателството што се докажува со дела.
Оваа промоција е можност македонскиот јазик да го доживееме не само како наследство што го чуваме, туку и како жива творечка сила што привлекува, поврзува и охрабрува луѓе надвор од нашите граници. Од една книжевна најава да создадеме средба што ќе се памети – по зборовите, по луѓето и по достоинството со кое сме се препознале едни со други.
„Матица македонска“ ги поканува читателите од Скопје и од цела Македонија, писателите, преведувачите, наставниците, професорите, студентите и сите што ја препознаваат силата на ваквиот човечки и книжевен чин: на 19 септември, во 12 часот, да му посакаме добредојде на Сотирис Минас.
Тој го избра македонскиот јазик. Да му посакаме добредојде – на македонски.