Антибиотиците со децении се едни од најважните сојузници на современата медицина, но нивната ефикасност не е нешто што можеме да го земеме здраво за готово. Антимикробната резистенција може да доведе до тоа инфекциите кои некогаш успешно се лекувале со стандардна терапија да станат посложени, да бараат подолготрајно лекување и да претставуваат поголем ризик за здравјето. Иако за овој проблем често се зборува во медицински контекст, неговите последици можат да се одразат врз секојдневниот живот на секој од нас.
Антимикробната резистенција (AMR) настанува кога микроорганизмите, како што се бактериите, вирусите, габите или паразитите, престануваат да реагираат на лековите кои претходно биле ефикасни во нивното сузбивање. Кога станува збор за бактериите, тоа значи дека одреден антибиотик повеќе не може доволно ефикасно да го запре нивниот раст или да ги уништи.
Важно е да се направи една разлика: резистентен не станува човекот, туку микроорганизмот. Антимикробната резистенција е природен процес кој се развива со текот на времето, преку промени кај микроорганизмите, додека неправилната и прекумерна употреба на антимикробни лекови може значително да го забрза нејзиниот развој и ширење.
Според податоците на Светската здравствена организација, антимикробната резистенција претставува еден од значајните глобални предизвици за јавното здравје, бидејќи може да ја загрози можноста за успешно лекување на инфекции на која современата медицина се потпира со децении.
Кога „обичната“ инфекција повеќе не е толку едноставна
Уринарните, респираторните и кожните инфекции денес вообичаено успешно се лекуваат со соодветна терапија. Меѓутоа, кога нивниот предизвикувач е резистентен на антибиотик, лекувањето може да трае подолго и да бара дополнителни анализи, други антибиотици или, во потешки случаи, болничко лекување. Резистентните инфекции можат да го зголемат ризикот од компликации, а при тоа не се ограничени само на болниците, туку можат да се шират и во заедницата и да погодат претходно здрави лица.
Зошто ефикасните антибиотици се важни и кога немаме инфекција?
За антибиотиците најчесто размислуваме кога сме болни, но нивното значење во медицината е многу пошироко. Бројни процедури кои денес ги сметаме за составен дел од современото лекување се потпираат на можноста за превенција и успешно лекување на бактериски инфекции. Операциите, трансплантациите на органи, одредени видови онколошки третман, како и третманот на пациенти со сериозни хронични заболувања би биле значително поризични доколку лекарите не располагаат со ефикасни антибиотици.
Затоа, губењето на нивната ефикасност не значи само дека одредени инфекции ќе бидат потешки за лекување. Тоа може да влијае и врз безбедноста на бројни медицински процедури и терапии кои денес претставуваат стандард на современата медицина.
Антибиотикот не е одговор за секоја инфекција
Еден од важните чекори во борбата против антимикробната резистенција е правилната употреба на антибиотиците. Антибиотиците делуваат на бактериски инфекции, но не и на инфекции предизвикани од вируси, како што се голем број настинки и други вирусни респираторни инфекции. Затоа нивната примена треба да се заснова на проценка од лекар, а не на искуство од претходна болест или препорака од лица од околината.
Доколку е пропишан антибиотик, потребно е да се користи точно според упатството на лекарот. Антибиотиците не треба да се делат со други лица ниту самостојно да се користат остатоци од претходна терапија, бидејќи лекот кој бил соодветен во една ситуација не мора да биде соодветен и за следната инфекција.
Во исто време, спречувањето на инфекциите ја намалува и потребата од употреба на антимикробни лекови. Редовната хигиена, соодветната вакцинација и другите превентивни мерки затоа претставуваат важен дел од одговорот на проблемот со антимикробната резистенција.
Одговорна употреба денес, ефикасна терапија утре
Антимикробната резистенција може да изгледа како далечна и стручна тема, сѐ додека не се случи антибиотикот кој со години сме го сметале за сигурен повеќе да не биде ефикасен против одредена бактериска инфекција.
Начинот на кој ги користиме антибиотиците денес е важен за зачувување на нивната ефикасност во иднина. Одговорната примена, превенцијата на инфекциите и потпирањето на стручната проценка на лекарите помагаат можностите за лекување кои денес ги имаме да останат достапни и за генерациите што доаѓаат.
Извори: Светска здравствена организација (WHO), Панамериканска здравствена организација (PAHO), Центри за контрола и превенција на болести (CDC).